Er is een tijd geweest dat ik beroepshalve zowat elke krant en elk tijdschrift las dat ik in mijn handen kreeg : De Standaard, De Morgen en De Tijd, uiteraard, maar ook de rest van de kranten doorbladerde ik wel eens, en verder had je nog de Knack, Humo, het NRC Handelsblad, Tertio, Sampol, Streven, en - teveel om op te noemen eigenlijk. Na een paar jaar durfde ik dan ook te gewagen van enige overkill en uit pure compensatie lees ik nu al een tijdlang zowat niets van dit alles meer. Ik verhuis naar Kastalië, zo luidde mijn leus. Kastalië is het fictieve land waar Herman Hesses 'Het kralenspel' zich afspeelt, waar de elite zijn tijd doorbrengt met het zoeken naar kennis zonder verdere bijbedoelingen. Kennis omwille van het esthetische aspect, zeg maar, waarbij men zich overgeeft aan het plezier van het opbouwen van wijsheid zonder een praktisch oogmerk. Hoewel kennis hier héél ruim mag geïnterpreteerd worden: van wetenschap tot geschiedenis en muziek, waarbij het beruchte kralenspel zowat alle vormen van kennis integreert in één allesomvattend spel, waaruit echter niets praktisch te halen valt. Met andere woorden: heel dit Kastalië is het prototype van de clichématige ivoren toren waarvan men graag de geleerde verwijt dat hij zich hier teruggetrokken heeft. Men kan zich geen erger verwijt inbeelden dan dit ene zinnetje: 'U bevindt zich in een ivoren toren.' Maar in Kastalië doet men dan geen lullige poging om de ander van het tegendeel te overtuigen, integendeel, men is er trots op. De wereld erbuiten, (één kluwen van oogmerken, bedoelingen en voornemens), heeft men vol afkeer afgezworen. (Nu doet Hesse wel degelijk een poging om het al te steriele bestaan van deze wereld aan te tonen, maar dat zou me nu te ver voeren.) Soit, al enige tijd bevind ik me dus min of meer in Kastalië, of, zoals een ander favoriet literair personage van me het zo mooi zegt: 'Ik neem verlof van het leven.' (Met name Ulrich, de man zonder eigenschappen.) Concreet betekent dit dat ik me zo weinig mogelijk interesseer voor de actualiteit, en een stapeltje boeken aan het lezen ben. Maar helemaal afgesloten leef ik uiteraard niet, en het gebeurt wel eens dat die wereld daarbuiten enigszins tot me doordringt. (Ik vermoed eigenlijk dat ik nog steeds evenveel lees en hoor als de gemiddelde mens die zich weinig voor de wereld interesseert. Door in een ivoren toren te kruipen, ben ik dus eerder afgedaald tot het gemiddelde niveau wat betreft informatievoorziening. Leuke paradox.) Zo had ik onlangs het, nuja, geluk om op de trein een achtergelaten exemplaar van 'De Standaard' van maandag 5 oktober te vinden, en aangezien het toch alweer een tijd geleden was dat ik zoiets had ingekeken, kon ik mijn nieuwsgierigheid niet bedwingen en bladerde ik het exemplaar even door. En kijk, daar trof ik een zeker stukje aan waarvan ik amper kon geloven dat dit onder de kop 'Opinie & Analyse' stond. In het desbetreffende opiniestuk (getiteld: 'Crisiskanaries') beweert Kristl Strubbe (blijkbaar schepen in Mechelen voor de VLD) dat er helemaal geen crisis gaande is. Tiens, interessant. Ik mag dan wel niet meer zo heel hard de actualiteit volgen, maar dat er een crisis woedt, dát was toch al tot me doorgedrongen. En ook mevrouw Strubbe weet het, want ze begint haar column als volgt:

Is het nu crisis is (sic) of niet? Kranten berichten al maanden over ontslagen allerhande, spaarcenten die in rook opgaan en nooit geziene financiële reddingsoperaties.

Harde feiten, zo zou men denken, die toch vrij gemakkelijk te controleren zijn. Maar, zo vervolgt Strubbe:

Toch denk ik soms dat deze moeder aller crisissen gewoon verzonnen is.

Na zo'n zin verwacht men een aantal argumenten die deze wereldwijde financiële crisis ontkennen, relativeren of nuanceren. Maar niets daarvan. Strubbe dekt zich eerst even in:

Zoals een gek wel eens beweert dat 9/11 een complot van de regering-Bush was om toch maar oorlogje te kunnen spelen. Nu acht ik George W. Bush daar eigenlijk wel toe in staat en zo flirt ik ook met het waanzinnige idee dat regeringen en banken onder één hoedje spelen om toch maar schatkisten vol belastinggeld te kunnen uitdelen.

Ze vergelijkt zichzelf dus eerst met een gek, en wie zou nu ook kunnen denken dat iemand haar eigen partij van zo'n complot zou kunnen verdenken? Want ja, de VLD maakt nog steeds deel uit van de federale regering, en heeft dus flinke sommen geld uitgetrokken om enkele noodlijdende banken te ondersteunen. Maar dat is eigenlijk haar hele punt niet, Strubbe wil helemaal niet aantonen dat er een complot tussen de regering en de banken gaande is. Wat ze wél wil aantonen, is dat al dat gemekker over die zogenaamde crisis overbodig is. En hoe doet ze dat? Houd u vast, want haar argument is er ééntje om in te kaderen. Dat gaat namelijk als volgt: Als er een crisis is, dan is de bouwsector de eerste om dat aan den lijve te ondervinden. Want wie onzeker is over zijn toekomstige financiële situatie, zal niet zo snel een huis kopen of verbouwen. Zover volg ik nog, en ik had dan ook verwacht dat er nu enkele cijfers zouden volgen die moesten aantonen dat de bouwsector het helemaal niet zo slecht doet. Maar in de plaats daarvan... krijg ik het hele verhuisverhaal van de familie Strubbe te lezen. Eerst en vooral vond Strubbe geen aannemer die wat tijd over had (en ze had er maar liefst veertien gecontacteerd!), en toen ze er dan eindelijk toch ééntje zover gekregen had, begon de miserie pas echt: "Opeens wil de man van de vloeren niet meer komen alvorens het voorschot a rato van de helft van zijn vraagprijs op zijn bankrekening staat. De man van de pleisterwerken laat na één week onze werf in de steek omdat ook hij een voorschot van vijftig procent wil zien. Ons huis staat op dat moment volledig in de steigers en draagt een halve jas van isolatiemateriaal. De bank eist daarop een bijkomend hypothecair mandaat. Hmm, dus toch crisis?" Maar daar eindigt de ellende niet. Niet alleen kon de familie Strubbe niet zelf de dag van de verhuis kiezen, want omdat het vorige huurcontract nu eenmaal afliep moesten ze verhuizen op een zaterdag dat oma op reis was (en dus niet voor de kinderen kon zorgen!) en de vrienden er een weekendje op uit waren (en dus niet konden helpen verhuizen!). Maar daarnaast was de gietvloer op vrijdag nog niet droog, waardoor de installateurs van toilet en keuken hun werk niet konden doen, én op zaterdag konden die pummels ook al niet langskomen! En maandag was ook al niet evident! Daar kwam nog eens bij dat verschillende keukenkasten nog niet klaar waren, terwijl die toch al anderhalf jaar geleden besteld waren! Het gevolg was dan ook dat de familie Strubbe moest kamperen tussen dozen, met een emmer water het toilet moest doorspoelen, en de microgolfoven op de grond in de living stond. De conclusie is dan ook duidelijk:

Zeg mij nu: in tijden van crisis werk je je toch te pletter? In tijden van crisis leg je je klanten toch extra in de watten? In tijden van crisis kom je desnoods 's nachts werken om een keuken, een vloer, een toilet of buitenpleister op tijd in orde te krijgen? De financiële wereldcrisis is dus een fabeltje vanjewelste (sic). Met vier bloedjes van kinderen en zonder dak boven ons hoofd, is de huiselijke crisis daarentegen zeer tastbaar.

Wie na deze hartverscheurende woorden niet spontaan een benefietavond voor de familie organiseert, is een onmens, maar daarnaast vind ik het natuurlijk wat vreemd om aan de ene kant te lezen dat een crisis ervoor zorgt dat er geen werk is, terwijl ik aan de andere kant lees dat mensen zich tijdens een crisis te pletter moeten werken. Hoe men die twee zaken met elkaar moet rijmen is mij een raadsel, maar het zal wel iets liberaal zijn. Dit buiten beschouwing gelaten, verbaas ik me vooral over het vermogen van mevrouw Strubbe om van een persoonlijke ervaring over te gaan tot het ontkennen van een wereldwijde financiële crisis. Dat hou je toch niet voor mogelijk? En dat terwijl ze in het begin van haar artikel zelf verwijst naar de talloze ontslagen als gevolg van die crisis. Want ja, het is wellicht overbodig hier nog eens te vermelden dat wie werk heeft, weinig tot geen last ondervindt van die crisis, maar wie werkloos (geworden) is, weet des te beter wat de gevolgen kunnen zijn. "Maar ach", hoor ik mevrouw Strubbe al zeggen, "het was toch maar om te lachen, een beetje badinerend. Want kijk, in het begin vergeleek ik mezelf al met een gek." Nu, in de eerste plaats kan ik me niet bijzonder amuseren met de verhuisperikelen van de familie Strubbe, (en ik verontschuldig me bij mijn lezers dat ik ook hen hier nu mee lastig gevallen heb), maar smaken verschillen nu eenmaal. In de tweede plaats sloeg die vergelijking met een gek, die haar hele column zogezegd relativeert, op een complot tussen banken en regering - waardoor haar standpunt (hoezo crisis?) wel overeind blijft. En tenslotte mag wat mij betreft iedereen beweren wat hij wil, of dat nu grappig bedoeld is of niet, maar als ik iets lees op een pagina waar bovenaan staat 'Opinie & Analyse', dan verwacht ik ook iets in die aard. En niet een hoogstpersoonlijke belevenis waaruit vervolgens maar meteen een wereldwijde conclusie getrokken wordt. Zet zo'n stukje dan op de lifestyle-pagina's, daar verwacht ik niets anders dan onzin. Waarom Strubbe zoiets schrijft - ah, ik heb me laten vertellen dat ze om de twee weken een stukje op die pagina schrijft, dus ze moet ergens de haar toegewezen ruimte mee vullen. En waar het hart van vol is... Daarnaast zal het wel in het liberale kader passen om die hele crisis wat lacherig af te doen, want tenslotte krijgen ze nu al maanden te horen dat deze crisis het gevolg is van het liberale systeem. Dus past men de goeie ouwe Verhofstadt-strategie toe: voluntarisme boven, en wat niet in ons kraam past, dat redeneren we weg. (Het zouden voorwaar nog uitstekende analytische filosofen kunnen zijn, die slagen er ook altijd uitstekend in om een probleem weg te redeneren.) Maar eigenlijk... eigenlijk interesseert het me al niet meer waarom Strubbe zoiets schrijft. Of waarom De Standaard zoiets op zijn opiniepagina's durft af te drukken. Ik kijk er met enige verbazing naar, haal mijn schouders op, en richt mijn schreden terug naar Kastalië. Hoewel, ondertussen heb ik nu toch maar deze reactie geschreven. En laat dat nu net zijn wat ik absoluut wou vermijden door die hele werkelijkheid te mijden als de pest. Toch acht ik het niet uitgesloten dat ik de komende tijd wel vaker eens Kastalië confronteer met de alledaagse werkelijkheid. Maar misschien lees ik toch eerst nog eens Prousts 'A la recherche du temps perdu' uit. Ik weet zeker dat ik daar géén spijt van krijg.