Arthur Schopenhauer - De wereld als wil (De objectivatie van de wil)

Ik heb me op deze blog al een tijdje vermeid met een poging om 'De wereld als wil en voorstelling' uiteen te zetten, hoewel ik er geen idee van heb welk publiek ik daarmee wens te bereiken. Wie Schopenhauer reeds gelezen heeft, zal er wel niet zo heel veel aan hebben, behalve dan een min of meer overzichtelijk overzicht. Dus gok ik er maar op dat het vooral de geïnteresseerde leek is die hier af en toe op bezoek komt, iemand die wat meer wil weten dan wat hij op Wikipedia vindt, maar (nog) geen zin heeft om alles uit zichzelf te lezen. Uitzonderingen zijn natuurlijk altijd mogelijk. Maar goed, na één jaar heb ik nog maar 'boek één' van 'De wereld als wil en voorstelling' uit de doeken gedaan, en het wordt dus hoogst tijd om eens aan 'boek twee' te beginnen. We zullen zien of het me dit jaar sneller lukt. De wereld als wil en voorstelling : Boek twee De wereld als wil. Eerste gezichtspunt : de objectivatie van de wil Wat vooraf ging: In het eerste boek van 'De wereld als wil en voorstelling' vertrok Schopenhauer vanuit de wereld zoals die zich aan ons voor doet, datgene wat men de 'werkelijkheid' noemt, bij Schopenhauer dus 'de wereld als voorstelling'. Hij volgde hier in grote mate Kant, vooral wat betreft de a priori vormen van tijd en ruimte. Kants gigantische begrippenapparaat verving hij dan weer _simpelweg _door 'causaliteit'. Ook hier treedt hij in de voetsporen van Kant, in een ultieme poging om het rationalisme te redden van het scepticisme. De wereld zoals wij die waarnemen wordt wel degelijk geregeerd door onbetwistbare wetten, maar deze bestaan alleen in ons verstand: op die manier komt Schopenhauer tegemoet aan de waarde van de wetenschap, maar zij is niet absoluut. Zij leert ons de wereld als voorstelling beter te begrijpen, zij bepaalt de onderlinge verhoudingen tussen de verschijningen, maar hiermee is nog lang niet alles gezegd. Wetenschap biedt geen antwoord op de vraag waar de wereld als verschijning vandaan komt, ze kan enkel vaststellen _dat _ze er is. In mijn vorige post "Schopenhauer over wetenschap en de taak van de filosofie" legde ik al uit hoe Schopenhauer hier de taak van de filosofie vond: de filosofie vraagt niet naar het waarom (waarom valt een steen?), maar naar het wat (wat is een steen?), en dit omgezet in abstracte kennis. En aangezien Schopenhauer zichzelf als filosoof beschouwde, vatte hij maar meteen de koe bij de horens: in 'boek twee' doet hij dan ook een poging om dit 'wat' te verklaren, om te achterhalen wat we achter alle natuurlijke wetten nog kunnen vinden. Wat is het dat de wereld maakt tot wat ze is?

Wat ons in dit stadium tot verder onderzoek prikkelt, is het feit dat wij geen genoegen nemen met de wetenschap dat we voorstellingen hebben, dat deze bepaalde eigenschappen bezitten en dat ze samenhangen volgens bepaalde wetten, waarvan de wet van de toereikende grond altijd de algemene uitdrukking is. Wij willen de betekenis van die voorstellingen doorgronden. We stellen de vraag of deze wereld alleen maar voorstelling is - in dat geval zou ze als een wezenloze droom, of als een spookachtig fantoom aan ons oog voorbij moeten trekken, en niet eens onze aandacht verdienen - of dat ze misschien ook nog iets anders is, iets dat er nog bij komt, en zo ja, wat dat dan wel moge zijn. Zoveel is al bij voorbaat zeker, namelijk dat datgene waarnaar wij op zoek zijn naar heel zijn wezen fundamenteel moet verschillen van de voorstelling en dat de vormen en de wetten van de voorstelling er volledig vreemd aan moeten zijn; dat we er dus niet bij uitkomen, wanneer we uitgaan van de voorstelling en ons laten leiden door de wetten die enkel objecten, voorstellingen met elkaar verbinden, met andere woorden wanneer we ons laten leiden door de verschillende gedaanten van de wet van de toereikende grond. We kunnen nu reeds constateren dat we van buitenaf nooit kunnen doordringen tot het wezen der dingen; (...) (De wereld als wil en voorstelling, p. 184)