Essay over het onderwijs: Cultuur van de waarheid
Elke twee jaar organiseert het tijdschrift Samenleving en Politiek (Sampol) de Emile Zola-wedstrijd (prijs voor het beste politieke essay) voor jongeren onder de 28 jaar. Twee jaar geleden haalde ik de derde prijs met mijn essay De geboorte van de leegte, dit jaar kon de jury niet tot een besluit komen en is er geen winnaar gekozen uit de drie laureaten. Het juryverslag kunt u hier lezen, het essay zelf is ook hier gepubliceerd. Cultuur van de waarheid
Als kinderen de vrijheid krijgen om zich niet in te spannen, zullen ze nooit leren lezen en schrijven en ook geen muziek leren maken of sport bedrijven of, hetgeen de hoogste deugd is: eerbied hebben; uit die inspanningen ontstaat gewoonlijk namelijk bij uitstek de eerbied. Demokritos
De vraag naar een goede opvoeding bezorgt de mensheid al enige tijd stof tot nadenken, en dat zal wellicht nog even zo blijven. Want van zodra een wezen zich met rede en taal behept weet, en er op die manier in slaagt om zijn handelingen op een weloverwogen manier op een ongekende toekomst te richten, stelt zich ook de vraag hoe men zijn kinderen het beste kan opvoeden. Immers, van zodra men het leven in al z’n facetten bevestigd heeft, en hoe doet men dit beter dan door zich voort te planten, dient men er zich over te bezinnen hoe men dit leven kan blijven _bevestigen opdat alles niet tevergeefs zou zijn. Men wil dus dat ook het nageslacht de kans krijgt om zich staande te houden in een vreemde wereld en een onzeker bestaan. Hoe uiteenlopend men de bovenstaande vraag ook beantwoord heeft, steeds deelde men dus dezelfde bekommernis: hoe kunnen we datgene wat we zelf van waarde achten bestendigen? Dit alles is niets nieuws. En het is maar de vraag in welke mate men vernieuwend kan zijn in zo’n uitvoerig besproken domein. Toch heeft dat, gelukkig, nooit iemand belet om de vraag opnieuw te stellen: hoe dienen wij jongeren naar de toekomst te begeleiden? De opvoedingswijze vertelt veel over de maatschappij waarin men leeft. Een samenleving die onder druk staat, zal zijn jongeren technieken aanleren die ten dienste van het overleven van de gemeenschap staan. Zo zal wie zich tussen krijgslustige volkeren staande moet houden, ervoor zorgen dat men kan beschikken over burgers die weten hoe ze de juiste wapens moeten hanteren. Een maatschappij die zich verzekerd weet van zijn heerschappij, kan het zich dan weer veroorloven om tijd en geld te besteden aan zogenaamde ‘nutteloze’ zaken, die vooral dienen om te pronken met de eigen weelde. Nu is hier op zich niets verkeerd mee, op voorwaarde echter dat men zijn trofeeën goed uitkiest… De filosoof Arthur Schopenhauer omschreef het leven van de doorsnee mens ooit als een pendel tussen pijn en verveling, waarbij de verlossing van het ene de mens in de armen van het andere drijft. Het lijkt erop dat deze vergelijking ook opgaat voor een samenleving: ofwel probeert men het bestaan veilig te stellen, ofwel heeft men dit reeds achter de rug en weet men niet wat er met dit bestaan moet aangevangen worden. In dat geval is alles goed om die dreigende leegte te bestrijden en is men zelfs bereid om te investeren in datgene wat in tijden van oorlog, honger en ellende als nutteloos beschouwd wordt. Hoewel het vreemd genoeg net deze tragische ervaringen zijn waarop goede kunst gebouwd lijkt te zijn. Nu luidt mijn stelling: onze maatschappij kent overvloed en kan het zich veroorloven om méér te doen dan enkel een harde strijd om het bestaan te voeren. Helaas weet zij niet hoe ze de bekomen vrijheid moet aanwenden en lijken alle middelen goed genoeg om te pronken met de overwinningskrans die men op het bestaan veroverd heeft. Men weigert dan ook nog om een onderscheid te maken tussen hoge en lage cultuur. Wie durft immers nog te beweren dat iets meer ‘waar’ is dan iets anders? De antieke drievuldigheid ‘goedheid, schoonheid, waarheid’ is naar de catacomben afgevoerd en vervangen door de nieuwe afgod ‘gelijkheid’. Dit komt ook tot uiting in ons onderwijs. Gelijkheid Het belangrijkste credo in onze samenleving en bij uitbreiding in onderwijsland is al enkele decennia lang ‘gelijkheid’. Nu zijn er verschillende manieren om dit begrip in te vullen. Men kan hier bijvoorbeeld ‘gelijke kansen’ onder verstaan. Zo tonen de recente PISA-cijfers (1) aan dat ons land goede resultaten behaalt, maar ook dat de kloof tussen de leerlingen groter is dan in andere landen. Kinderen die uit minder gegoede gezinnen komen, hinken al snel achterop. Een maatschappij die zich beroept op haar zin voor rechtvaardigheid zal hier dan ook iets proberen aan te verhelpen. Nochtans moeten we duidelijk voor ogen houden wat hier gaande is. Ongelijkheid bestaat reeds in de wieg. Ouders die het maatschappelijk beter hebben, zullen hun kinderen sneller wijzen op de mogelijkheden die een goed onderwijs met zich meebrengen. Dat het belang hiervan niet onderschat mag worden, tonen diezelfde PISA-resultaten: kinderen van leraars zijn beter af dan wie ook, ook al behoren zij niet tot de meest welgestelde gezinnen. Het moge dan ook duidelijk zijn dat niets zo belangrijk is als de thuissituatie: ouders brengen hun kinderen bepaalde waarden bij die bepalend zijn voor de rest van hun leven. Het is maar de vraag hoe men deze ongelijkheid volledig kan wegwerken via een schools systeem. Ook de auteurs (2) van ‘De school van de ongelijkheid’ maken in hun boek deze analyse, en werken enkele voorstellen uit die deze ongelijkheid moeten tegengaan. Zo stellen zij voor om een soort ‘uitgebreide basisschool’ uit te werken, waarbij het ideaal erin bestaat dat alle leerlingen tot hun zestiende dezelfde opleiding krijgen. Dit willen ze doen om te voorkomen dat kinderen uit lagere sociale milieus al te snel afglijden naar de ‘lagere’ studierichtingen. Nochtans maken zij een denkfout, die gelegen is in hun opvatting over ‘gelijkheid’. Zij gaan er vanuit dat iedereen hetzelfde niveau moet aankunnen. Het is echter niet omdat er nu sociale ongelijkheid bestaat, dat iedereen dezelfde talenten, capaciteiten bezit. Misschien moeten we er aan de ene kant voor zorgen dat jongeren van lagere komaf meer begeleiding krijgen, zodat we aan de hand van iemands opleiding niet meer kunnen voorspellen welk beroep zijn ouders uitoefenen, maar misschien kunnen we aan de andere kant ook de lat wat hoger leggen. Want misschien zijn we bij het inrichten van ons onderwijs een paar dingen uit het oog verloren … De lat, nóg hoger? Men kan opwerpen dat de druk op leerlingen nu al hoog genoeg is. Maar wie zegt dat de druk moet stijgen als de lat hoger komt te liggen? Een tijdje geleden flakkerde de discussie over de kwaliteit van ons onderwijs weer op toen de leraar Marc Hullebus een oproep aan zijn collega’s richtte. Daarin stelde hij dat de klemtoon al te veel op ‘vaardigheden’ is komen te liggen, en het aspect ‘kennis’ verwaarloosd wordt. Even woedde er een hevig debat, maar de uiteindelijke conclusie leek dat zowel vaardigheden als kennis belangrijk zijn, en dat wie meer aandacht voor het ene eist, het andere aspect verwaarloost. Daarna kon men weer rustig tot de orde van de dag overgaan, waarbij het streven naar gelijkheid de voornaamste bekommernis lijkt te zijn. Dit is echter, zoals ik dadelijk zal betogen, een gemiste kans om een andere problematiek aan te snijden… Eerst nog even het volgende: echt wetenschappelijk is het natuurlijk niet, want ‘hilarische’ voorbeelden kan men in alle tijden vinden, maar sta me toe toch even het volgende gesprek ten berde te brengen dat ik opving tijdens een treinrit. Daar waren enkele vriendinnen, die reeds in hun derde jaar aan de hogeschool studeerden, aan het discussiëren over de vraag of het nu de maan, de zon, of de aarde is, die het grootst is. (Blijkbaar was deze hersenkraker opgeworpen in het VTM-programma ‘Beauty & The nerd’.) Eén iemand stelde onomwonden dat de maan het grootst is, maar haar vriendin reageerde zelfverzekerd dat het wel de aarde moet zijn, _want _daar lopen wij op rond. Dit gaat niet alleen over kennis. Dit gaat over redeneren. Indien men iets niet weet, kan men er altijd op losgokken, en dan heeft men bij de bovenstaande vraag één kans op drie om het juist te hebben. Men kan zich vragen stellen bij het feit dat iemand die in het derde jaar van de hogeschool zit dit niet weet op lossen, maar het wordt pas om te huilen als men bedenkt dat men het foute antwoord probeert te beargumenteren met een kromme logica waarbij men er blijk van geeft dat men niet weet _hoe _de wereld in elkaar steekt. Men kan zich natuurlijk afvragen of het nu zo belangrijk is om te weten dat de zon groter is dan de aarde, maar hier dient zich een andere vraag aan: in welke mate geven wij onze jongeren nog mee hoe de wereld volgens ons is? Want wie kan denken dat de aarde groter is dan de zon _omdat _we erop rondlopen, die kan ook denken dat de aarde plat is _omdat _we het zo waarnemen. Men kan dit als een simpel probleem zien dat een pasklaar antwoord behoeft, zoals bijvoorbeeld het onderwijzen van het vak retorica, wat wellicht zelfs tijdens de lessen Nederlands zou kunnen. En wellicht zou dit zelfs aan te moedigen zijn. Maar ik denk dat we nog dieper dienen te graven, waarbij we ons moeten afvragen of we nog wel voldoende datgene durven mee te geven wat we zelf van belang achten. Daarnet noemde ik het een gemiste kans dat het debat over kennis en vaardigheden begraven werd met de dooddoener dat beide van belang zijn. Na deze kleine omweg wil ik dit nu verder beargumenteren. Arendts blik op de opvoedingscrisis In haar essay ‘De crisis van de opvoeding’ analyseert Hannah Arendt wat er fout gaat met het Amerikaans onderwijssysteem. Dit essay dateert van 1961 maar toont aan dat er ook toen al vragen gesteld werden bij de nieuwste pedagogische methodes. Ook toen verschenen er namelijk al boeken met een titel als ‘Why Johnny can’t read: and what you can do about it’. Arendt wijst op enkele basisassumpties die het onderwijssysteem beheersen en wat de gevolgen ervan zijn. Maar wat hier vooral van belang is, is dat ze de vastgestelde crisis in het onderwijs beschouwt als een symptoom van een algemene maatschappelijke malaise. Volgens Arendt betekent opvoeden dat men verantwoordelijkheid draagt voor de wereld waarin men zijn kinderen laat geboren worden. Wij hebben echter zowel de traditie als het gezag als referentiepunt verloren. Wij kunnen eigenlijk zelf niet langer verklaren waarop onze aannames berusten. Onze wereld is versplinterd en bevreemdend. Wij eisen vrijheid, maar we weten niet hoe we die moeten aanwenden. We hebben enkele gunstige emancipatiegolven gekend waardoor het ‘gezag’ van de ander niet zomaar meer aanvaard wordt. Dat deze emancipaties meestal ten goede waren, zal niemand ontkennen, maar misschien hebben we er één teveel gekend: die van het kind. De relaties tussen mensen hebben in de 20ste eeuw een enorme evolutie ondergaan: het private werd na eeuwen plots beschouwd als het allerhoogste. Men eiste voor verschillende groepen het recht om gehoord te worden. Maar in navolging hiervan wou men ook het kind bevrijden van de dwang der volwassenen. Door het kind te emanciperen heeft men het echter niet bevrijd. Men heeft het alleen maar aan een nog veel groter gezag uitgeleverd, namelijk dat van zijn leeftijdsgenoten, waar het nu geheel alleen moet tegenop boksen. (Terwijl het in diezelfde leeftijdsgenoten net steun kon vinden tegen de autoriteit van die ene volwassene.) Wat de gevolgen hiervan kunnen zijn, merken we aan nieuwe vormen van pestgedrag waarbij gretig gebruik wordt gemaakt van het internet. Ook dit is een transformatie van het private domein naar de publieke sfeer. Maar ook voor de leraar heeft deze emancipatie gevolgen. Deze mocht niet langer zijn eigen (gekleurde) visie geven, maar moest het kind op zijn moeilijke tocht _begeleiden. Hiermee verloor de leraar in zekere zin zijn grip op het kind, want “hij kan het kind alleen zeggen dat het kan doen wat het wil en verder het ergste voorkomen.” Het gevolg hiervan is dat de leraar zijn vak eigenlijk niet meer echt moet kennen. Hij moet luisteren naar de wensen van zijn leerlingen, en dan op zoek gaan naar de juiste antwoorden. Hierdoor gaat echter de meest legitieme bron van gezag verloren, met name de leraar als de persoon die _meer _weet: “Juist de niet- autoritaire leraar, de leraar die aan alle dwangmiddelen wil verzaken, omdat hij zich op zijn persoonlijke autoriteit kan verlaten, heeft men onmogelijk gemaakt.” (4) Men wou dus af van het autoritair gezag en vond dat het kind in zijn leefwereld moest gehouden worden. En de leefwereld van het kind bestaat uit spelen. Men houdt hier echter vast aan de pragmatische overtuiging dat men het beste kent en begrijpt wat men zelf gemaakt heeft. Deze visie is er mede verantwoordelijk voor dat men het niet meer zo belangrijk vindt dat de leraar zijn vak onder de knie heeft, omdat het immers niet de bedoeling mag zijn dat hij ‘dode kennis’ doorgeeft. Alles moet steeds opnieuw herontdekt worden, ook door de leraar. Hiermee verspert men echter de toegang van het kind tot de volwassen wereld. De natuurlijke verhouding tussen leraar en leerling wordt doorbroken, en men probeert het kind, onder het mom van respect voor zijn zelfstandigheid, in zijn eigen wereld te houden. (5) Men ontkent hiermee dat kindsheid een voorbijgaand stadium is, dat het kind een mens in wording is. Hannah Arendt maakt de slotsom van deze praktijk als volgt op:
Het resultaat was een soort transformatie van de vormingsinstituten in beroepsopleidingen, die even succesvol zijn geweest in het leren autorijden, het leren typen, of –nog belangrijker voor de ‘kunst’ van het leven- het leren hoe met andere mensen om te gaan en populair te worden, als zij onbekwaam zijn gebleken om kinderen de normaal vereiste dingen van een standaardcurriculum bij te brengen. (6)
Wij vinden bij Arendt dezelfde bedenkingen ten opzichte van ons schoolsysteem terug als diegene die in de belangstelling kwamen sinds de oproep van Marc Hullebus. Zoals ik reeds opmerkte is dit debat een stille dood gestorven omdat beide aspecten, kennis en vaardigheden, van belang zouden zijn. Men vond het dan ook niet nodig om hier verder bij stil te staan. Nochtans slaagt Arendt erin om deze discussie in een breder licht te laten verschijnen. Ondanks de vele goede bedoelingen weigert men eigenlijk verantwoordelijkheid op te nemen voor de wereld, wat naast het overbrengen van kennis de taak bij uitstek zou moeten zijn van de opvoeder. Hoewel onze samenleving nooit volledig conservatief mag zijn, is een grote vorm van conservatisme wel noodzakelijk als het de opvoeding betreft. Wij moeten jongeren tonen wat we zelf van waarde achten, maar we mogen zelf niet willen bepalen hoe het nieuwe er zal uitzien. Net omdat we iets willen doorgeven, maken we het mogelijk dat mensen-in- wording zich hiertegen kunnen afzetten. We moeten dan ook een andere verhouding nastreven tussen volwassen en jongeren dan tussen volwassenen onderling. Het domein van de opvoeding moet strikt gescheiden worden van het publieke en politieke leven. Alleen zo kan men op de opvoeding een begrip van autoriteit toepassen die _niet _algemeen geldend kan zijn. Dit betekent concreet dat men moet afstappen van het begrip ‘gelijkheid’ in het domein van de opvoeding. Men moet opnieuw durven stellen dat de opvoeder zijn leerlingen vertrouwd mag maken met de wereld die hij vertegenwoordigt. Dit is echter geen pleidooi om terug te keren naar de jaren ’50 waar orde en tucht heersten. Deze jaren liggen achter ons, en het is voor ons onmogelijk om terug te grijpen naar een voorbij verleden: “[D]eze situatie is niet meer de onze en het heeft weinig zin om te doen alsof dat wel nog het geval zou zijn, alsof we alleen maar van het rechte pad afgedwaald zouden zijn, per ongeluk als het ware, en het ons vrij stond het elk moment weer terug te vinden.” (7) Wie pleit voor oude beproefde recepten, vraagt ons om datgene te negeren wat plaatsgevonden heeft. Orde en tucht kunnen niet zomaar de verlossende maatregelen zijn. Wat wel broodnodig is, is dat we opnieuw verantwoordelijkheid durven opnemen voor de wereld waarin onze kinderen geworpen zijn. We kunnen niet langer doen alsof ze het zelf maar moeten uitzoeken. Leraars zijn de vertegenwoordigers van de wereld, en hun opdracht is deze wereld te ontsluiten opdat jongeren zich hier een juist beeld kunnen van vormen. Maar hoe kunnen zij dit bewerkstelligen? Beschaving en cultuur De auteurs van ‘De school van de ongelijkheid’ stellen dat het onderwijs in de jaren ’50 en ’60 zijn emanciperende opdracht beter volbracht dan vandaag de dag. Een diploma werd gezien als een kans op een beter leven. Dit inzicht was klaar en duidelijk: wie goed studeerde, kon rekenen op een beter bestaan. Helaas, naarmate iedereen over een diploma beschikte, daalde de waarde ervan. Bovendien zijn er steeds meer jobs ontstaan waarvoor een korte opleiding op de werkvloer eigenlijk voldoende is, waardoor de noodzaak om te studeren in het gedrang komt. Hieruit blijkt tevens dat men vroeger onvoldoende de mogelijkheden van het onderwijs benutte. Zolang er een rechtstreeks profijt uit voortvloeide, hoefde men niet al te veel inspanningen te leveren om het belang ervan duidelijk te maken. Alles leek vanzelf wel los te lopen. De devaluatie van de waarde van een diploma biedt echter een nieuwe kans. Het biedt de mogelijkheid om het onderwijs meer los te koppelen van het inzicht dat het een instrument is om een economische stap vooruit te zetten. En pas dan zal het onderwijs een ware emanciperende rol kunnen vervullen, want opvoeding kan nooit alleen maar ‘leren’ zijn. Het is een ‘inleiding’ in de door ons voortgebrachte wereld. En deze wereld kan alleen getoond worden via de kunst en de filosofie die ze voortbrengt. Ook in ‘De school van de ongelijkheid’ beklemtoont men het belang hiervan:
De toegang tot een literaire en filosofische vorming is het exclusieve voorrecht van wie naar selecte instellingen gaat. Nochtans is literatuur een toegangspoort tot andere kennis waar je niet zonder kan: het analytische denken, het exact formuleren van complexe ideeën en zo het begrijpen van complexe realiteiten. Dat geldt ook voor andere vormen van artistieke expressie. (8)
Hoe vreemd het ook kan klinken, ik vrees dat de auteurs te optimistisch zijn. Ik vrees dat men ook in die selecte instellingen amper nog het belang van kunst, laat staan filosofie, beklemtoont. De leerlingen mogen enkel nog begeleid worden, maar moeten verder in hun eigen leefwereld gehouden worden. De vraag is: hoe kan men toegang krijgen tot hogere cultuur, indien men niet op haar belang gewezen wordt? Slechts het toeval kan hier nog een handje helpen… In 1872 hield een jonge, vrij onbekende, professor filologie enkele lezingen over het onderwijs. In deze voordrachten hekelde hij de veelgeprezen ‘academische vrijheid’, die de student namelijk alleen de vrijheid zou schenken om aan zijn eigen leiband te lopen. Hij pleitte voor beschavingsscholen, die een tegenwicht konden bieden aan de scholen die er enkel op uit waren mensen klaar te stomen voor een productief leven ten dienste van de maatschappij. Het was zijn overtuiging dat een samenleving die zich beroept op haar beschaving, aan drie criteria moet voldoen: “[A]llereerst aan zijn voorliefde voor filosofie, voorts aan zijn gevoel voor kunst, en tenslotte aan de Griekse en Romeinse oudheid, want met die beschaving was een categorische imperatief voor alle cultuur geboren.” (9) Friedrich Nietzsche, want over hem gaat het hier, constateerde dat de staat niet erg bekommerd is om deze drie vereisten. Het gevolg daarvan is dat wie op zoek gaat naar beschaving, vooral op zichzelf aangewezen is en het moet stellen zonder leermeesters die hun pupillen kunnen inwijden in de hogere cultuur. Hij moet zijn illusoire vrijheid zwaar bekopen: hij voelt zich hulpeloos, leeg en ontroostbaar:
Tenslotte is hij moe, laks en huiverig voor werk. Hij deinst terug voor al wat groots is en haat zichzelf. Hij analyseert zijn capaciteiten en heeft daarbij het gevoel in lege rommelige ruimten te zien. En wanneer zijn droomachtige zelfkennis een hoogtepunt bereikt, dan tuimelt hij omlaag naar een ironische scepsis. Hij neemt zijn innerlijke strijd niet langer serieus en is bereid iedere nuttige klus, hoe eenvoudig ook, uit te voeren. Hij zoekt troost in een jachtige, onophoudelijke activiteit om aan zichzelf te ontsnappen. En zo drijft radeloosheid hem van de ene bestaansvorm naar de andere, omdat er niemand is die hem de weg wijst naar het land van beschaving. (10)
- Men kan deze beschrijving wat overspannen vinden, maar zij drukt uit dat we
- onze jeugd niet zomaar aan zichzelf mogen overlaten. Het is belangrijk om hen
- te leren wat onze rijke cultuur voortgebracht heeft, opdat zij leren begrijpen
- waarom wij hen ter wereld gebracht hebben. Het is niet voldoende om kinderen
- te leren lezen en schrijven, wij moeten hen langs deze weg ook vertrouwd maken
- met de realiteit zoals wij die kennen. Pas op die manier kan het lezen ook
- iets betekenen. Nogmaals gelijkheid… én cultuur Het internationale
- vergelijkende PIRLS-onderzoek (Progress in International Reading Literacy
- Study) (11) toont aan dat Vlaamse kinderen uit het vierde leerjaar wel goed
- kunnen lezen, maar dat de onderlinge verschillen tussen leerlingen sterk
- bepaald zijn door de thuissituatie. Verder zijn de resultaten in alle scholen
- even goed (of slecht). Niet de school blijkt hier dus het verschil te maken,
- maar wel de mate waarin de ouders zélf (graag) lezen. De auteurs van ‘De
- school van de ongelijkheid’ zullen er wellicht graag op wijzen dat deze
- resultaten afgenomen zijn in de basisschool, waar er nog uniformiteit in het
- lessenpakket heerst, en zij er net voor pleiten om dit uit te breiden tot de
- leeftijd van zestien jaar. Echter, uit hetzelfde onderzoek blijkt dat we er
- misschien wel in slagen om 99% van de leerlingen aan het laagste criterium te
- laten voldoen, maar de keerzijde is dat de sterkste leerlingen enigszins
- worden afgeremd. Indien men dit uniforme lessenpakket uitbreidt tot de
- leeftijd van zestien jaar, loopt men het risico dat deze goede leerlingen nog
- sterker opgehouden worden. Het gevolg zou dan zijn dat men ook in het hoger
- onderwijs meer tijd moet besteden aan dingen die eigenlijk als gekend
- verondersteld worden. Ongelijkheid begint niet op school, maar thuis. Het moet
- onze betrachting zijn om het effect van de thuissituatie te minimaliseren,
- maar de beste methode hiervoor is reeds gekend: de klassen zo klein mogelijk
- houden, zeker in het basisonderwijs, zodat de begeleiding optimaal is. Dat dit
- veel geld kost, spreekt voor zich. Het moet echter onze opdracht zijn om alle
- leerlingen te bereiken, maar dit doet men niet door het niveau laag te houden,
- integendeel. Wie streeft naar gelijke kansen, moet ernaar streven dat ook
- jongeren uit de lagere sociale klassen in contact komen met hogere cultuur,
- kunst en filosofie. Pas daar kunnen zij ontdekken door welke wereld zij
- omringd worden en kan men leesvaardigheid omzetten in leesplezier. _Dat _is
- echte emancipatie. Hiervoor dient men af te stappen van de idee dat kinderen
- op een kunstmatige manier in hun eigen wereld moeten gehouden worden. Het is
- dit idee dat de ongelijkheid bevestigt, en jongeren de kans ontneemt om hun
- eigen situatie te overstijgen. Wie thuis niet aangemoedigd wordt om te
- studeren, zal zelden zelf de motivatie vinden. Als men het dan ook op school
- nog eens opgeeft om jongeren in contact te brengen met hogere cultuur, zullen
- zij die niet kunnen rekenen op een goede thuisbasis helemaal niet meer weten
- waarheen zij hun kompas moeten richten. Slechts wie de structuur van de wereld
- begrijpt, is werkelijk klaar om aan het spel van het bestaan te beginnen. Wie
- plezier schept in het ontdekken van de hem omringende wereld, beschouwt dit
- niet als arbeid. Zo kan men de onderwijslat hoger leggen, zonder de druk te
- verhogen. Zo kan men jongeren het belang van hun opvoeding leren inzien. Zo
- krijgen alle sociale klassen toegang tot datgene wat onze wereld vorm geeft.
- Voetnoten (1) Via PISA (Programme for International Student Assessment)
- wordt er om de drie jaar in een groot aantal landen via een steekproef een
- onderzoek verricht naar de kennis van 15-jarigen en hun thuissituatie:
- http://www.pisa.oecd.org/ (2) Nico Hirtt, Ides Nicaise, Dirk De Zutter.
- (3) Hannah Arendt, De crisis van de opvoeding. In: Tussen verleden en
- toekomst, vertaald door Jan Masschelein Remi Peeters (Leuven : Garant, 1994),
- p. 108. (4) Hannah Arendt, De crisis van de opvoeding. In: Tussen verleden en
- toekomst, vertaald door Jan Masschelein Remi Peeters (Leuven : Garant, 1994),
- p. 110. (5) Waarbij we ons tevens kunnen afvragen in welke mate volwassenen
- niet liever zelf kinds zouden blijven, als we afgaan op het succes van bvb.
- Harry Potter, waarbij het de kinderwereld is die uitbreiding vindt naar die
- van de volwassenen in plaats van omgekeerd. (6) Hannah Arendt, De crisis van
- de opvoeding. In: Tussen verleden en toekomst, vertaald door Jan Masschelein
- Remi Peeters (Leuven : Garant, 1994), p. 110. (7) Hannah Arendt, De crisis van
- de opvoeding. In: Tussen verleden en toekomst, vertaald door Jan Masschelein
- Remi Peeters (Leuven : Garant, 1994), p. 121. (8) Nico Hirtt, Ides Nicaise en
- Dirk De Zutter, De school van de ongelijkheid, (Berchem : EPO, 2007), p. 156.
- (9) Friedrich Nietzsche, Over de toekomst van ons onderwijs, vertaald door
- Hajo Smit (Budel : Damon, 1998), p. 100. (10) Friedrich Nietzsche, Over de
- toekomst van ons onderwijs, vertaald door Hajo Smit (Budel : Damon, 1998), p.
- 104. (11) http://ppw.kuleuven.be/pirls Geraadpleegde werken Arendt,
- Hannah. De crisis van de opvoeding. In: Tussen verleden en toekomst.
- Vertaald door Jan Masschelein Remi Peeters. Leuven : Garant, 1994. Hirtt,
- Nico; Nicaise, Ides; De Zutter, Dirk. De school van de ongelijkheid. Berchem
- EPO, 2007. Nietzsche, Friedrich. Over de toekomst van ons onderwijs. Vertaald door Hajo Smit. Budel : Damon, 1998. De oproep van Marc Hullebus kan men vinden op: http://www.o-zon.be/teksten/proefdrukmanifest/oproepmarchulleb us/index.html
Reacties (25)
Ik beloof je dat ik de tekst nog ga lezen - ik ben nu te moe en kwam alleen even piepen of ik reacties had - maar ik ken die wedstrijd inderdaad ook. Ik heb bewust niet meegedaan, wegens het feit dat die wedstrijd tegen mijn morele principes inging. Soit, net dat het je interesseert enzo. :) Ik zal straks je artikel eens lezen (de recensie zag er in ieder geval veel belovend uit.)
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:18
Je mag me altijd uitleggen waarom het tegen je 'morele principes' ingaat om daar aan deel te nemen hoor. Ik zie er geen graten in om een forum te zoeken om mijn ideeën voor te leggen, ook niet als ik daar geld voor krijg (integendeel). (En morele principes ken ik eigenlijk niet. :) ) Ik ben wel eens benieuwd wat jouw probleem met deze wedstrijd is.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:18
In eerste instantie begrijp ik wel de kritiek van Zola; het heeft inderdaad wel een heel laag ''j'accuse'-gehalte, hé.
Het was tegen mijn principes omdat de organisatie streeft naar 'sociale democratie'. Ik ben noch democraat - ik zie niet waarom 5 andere mensen samen mogen beslissen over hoe ik mijn leven leidt - noch 'socialist'. Nu is het mogelijk dat de desbetreffende vereniging het woord 'sociaal' in de vrijwillige betekenis van het woord gebruikt. (Ik die bijvoorbeeld jou een pintje trakteert op café is, imo, heel sociaal.) Maar tegenwoordig wordt 'sociaal' nogal vaak gebruikt in de betekenis van 'we dwingen een hele hoop mensen om geld af te staan aan ons, wij zullen dat dan verdelen en we noemen dit proces 'sociaal''. Daar verzet ik me tegen. En vermits dat er achter 'sociale' het woord 'democratie' staat - wat per definitie overheersing is van bepaalde individuen over anderen, begin ik het ergste te vermoeden.
Socialisme en democratie zijn beide geen nastrevenswaardige doelen in mijn ogen. (Ik bevind mezelf dan ook in het libertaire spectrum van de politieke filosofie.)
Voor de rest word ik niet echt warm van je betoog. Het is imposant hoe gedocumenteerd je bent (Arendt, Nietzsche en verschillende onderzoeken, dat is niet mis) maar (zover ik zie) spendeer je bitter weinig tekst aan een eigen conclusie. Enkel in het laatste stukje zie ik een pleidooi voor kleinere klassen en jongeren (alle jongeren) in contact brengen met 'hogere cultuur'. Tenzij ik iets belangrijks mis, vind ik het wat mager om daarover een uitgebreid oordeel over te schrijven?
Ik nodig je echter uit om mijn ongelijk aan te tonen, dat er veel meer in zit, dat ik gewoon heel idioot heb gelezen - wat perfect mogelijk is.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
Bedankt alvast voor je reactie;
Wat de principekwestie betreft, kan ik eigenlijk kort zijn: zelf voel ik me nogal 'ontheemd' op elk vlak... ik voel me niet thuis bij de katholieken, maar ook niet bij de vrijzinnigen... ik ben geen liberaal, maar ook geen socialist... zodoende zie ik er zelf geen graten in om waar dan ook aan deel te nemen - als Tertio morgen een essaywedstrijd inricht, doe ik waarschijnlijk ook wel mee. Bovendien, stel dat ik al ergens thuis zou zijn, dan zou ik elke kans grijpen om voor een ander publiek mijn ideeën te verkondigen. Er zijn al genoeg predikers voor de eigen kerk, vrees ik. Maar het is maar hoe je het zelf wil hé... in jouw plaats (dus gesteld dat ik jouw libertarische ideeën zou koesteren) zou ik denken: toch alweer X euro dat ik teruggestolen heb van die socialisten :)
Nu, wat het essay betreft, er zijn nog wel mensen die me zeiden dat het j'accuse-gehalte niet al te hoog lag, dus je bent de enige niet. Enerzijds moet ik hierop antwoorden dat ik twee jaar geleden derde eindigde met een 'uitdagend' essay, en moest toezien hoe anderen met minder "j'accuse-gehalte" voor me eindigden. Ik was dus vastbesloten om deze keer wat de rem in te duwen, en iets droger, maar gedocumenteerder, voor de dag te komen. Het nadeel daarvan is dat al die verwijzingen naar onderzoekjes de vaart uit het geheel halen, en het dus blijkbaar minder 'uitdagend' overkomt. Tja. Men moet proberen ergens tussenin te schipperen, vermoed ik.
Anderzijds ben ik het niet geheel eens met de kritiek. Mijn essay is eigenlijk een aanklacht tegen het huidige onderwijsbeleid, maar dan, zoals Arendt het zegt, als symptoom van de politieke/maatschappelijke malaise. Het probleem is echter dat een zekere Frank Vandenbroucke tegenwoordig minister van onderwijs is, en aangezien Sampol toch sterke banden met de sp.a heeft, betwijfelde ik of een frontale aanval daarop wel beloond ging worden. (Misschien nog met een derde plaats, maar die had ik al eens gehad, ik mikte dus iets hoger.) Dus besloot ik dit beleid aan te vallen zonder de naam van Frank Vandenbroucke te vermelden. Had ik dit wel gedaan, dan lag mijn j'accuse-gehalte wellicht wat hoger, maar ik betwijfel of het meer dan een derde plaats zou opleveren. Desalniettemin heb ik dit beleid wel aangevallen, en daarom ben ik het toch niet geheel eens met de kritiek van de jury. Met Arendt val ik de zo geprezen vrijheid van het kind aan, met Nietzsche klaag ik aan dat men tegenwoordig liever iedereen een diploma bezorgt ipv mensen de mogelijkheid te bieden om de hogere cultuur te leren kennen.
Ik zeg dus eigenlijk niet dat iedereen in contact moet komen met die hogere cultuur. Sommigen zullen ongetwijfeld afhaken. Mijn bekommernis ligt bij jongeren uit lagere sociale klassen die van huis uit niet in aanraking zullen komen met die hogere cultuur, en als ze dit dan ook op school niet meer zullen zien...
Ik erken dat het 'oneerlijk' is dat sommigen met een achterstand beginnen omdat ze een betere thuissituatie hebben, maar je lost dit niet op daar mensen zo lang mogelijk 'gelijk' te behandelen: zo houd je intelligente jongeren uit lagere sociale klassen integendeel nog langer in onwetendheid. In plaats van jongeren dus langer hetzelfde curriculum te geven, moet je ervoor zorgen dat hun kansen om dit 'hogere curriculum' te volgen significant stijgen. (En ik denk dat kleinere klassen hiervoor de beste oplossing zijn, maar dit weet men eigenlijk al lang, er is gewoon geen geld voor.)
Ik ben niet van mening dat ongelijkheid ooit zal verdwijnen, ik weet zelfs niet eens of dat wenselijk is. (Het hangt er hier weer vanaf wat je onder ongelijkheid verstaat.) Maar de beste methode om jongeren de kans te geven zich op te werken, is ze hiervoor de middelen te geven. Niet iedereen zal hier slagen, uiteraard. Maar ik merk dat men die middelen steeds meer achterhoudt. In hoeveel scholen komen jongeren nog in contact met hogere cultuur? (Zelf mocht ik in mijn zogenaamde eliteschool in het zesde middelbaar klassikaal een boekje van fucking kristien hemmerechts lezen en bespreken - cultuur, jaja.)
Nogmaals, ik pleit er niet voor dat iedereen hiermee in contact komt. Ik pleit ervoor dat iedereen hiermee in contact KAN komen. Maar tegenwoordig heb ik eerder de indruk dat bijna niemand er nog mee in contact komt. (Toegegeven, dit had ik misschien wat beter moeten uitwerken, maar dan had ik eindtermen e.d. moeten doorworstelen, wat het geheel nog droger ging maken, waarvoor overigens ook nog amper plaats ging zijn, plus dat ik betwijfel of die eindtermen wel zoveel zeggen... tenslotte is het nog steeds belangrijker hoe de leerkracht zelf hiermee omgaat, en dat staat nu eenmaal nergens vast, en verschilt van leerkracht tot leerkracht.)
Soit, zoals je merkt, ik vind de uitspraak van de jury toch gedeeltelijk onterecht... Ik heb eerder het gevoel dat ik onze hele maatschappij en haar omgang met cultuur aanklaag, en dat aan de hand van het onderwijs, en dan krijg je te horen dat het j'accuse-gehalte nogal laag ligt... Maar het kan uiteraard ook gedeeltelijk aan mij liggen. Had ik maar niet zoveel tussen de regels willen laten doorschemeren. :)
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
Die Euro stelen; die moet ik onthouden. :D
Je redenering om het 'j'accuse' gehalte niet te hoog te brengen, begrijp ik nu wel. (Maar dat neemt niet weg dat het niet al te hoog lag. :p)
In ieder geval ga ik voor een deel wel akkoord. Gelijke kansen is niét gelijk aan gelijk onderwijs. (Ik denk dat jij je ook wel in die zin kan vinden?) Indien er ongelijkheid is, als gegeven, is het toch juist zo dat ongelijk onderwijs de beste kansen biedt? Of, beter gezegd, meer divers onderwijs (omdat diverse kinderen nu eenmaal een realiteit _is_.)
Misschien is het inderdaad beter om te spreken over 'diversiteit' dan 'ongelijkheid'. (Ongelijkheid heeft voor mij een vertikaal karakter. Ik ben rijker dan u, dus wij zijn ongelijk. Diversiteit heeft een horizontaal karakter. Ik en u hebben andere interesses, andere capaciteiten, dus, voor optimalisatie, behoren we ook andere benaderingen te hebben.)
'Ongelijkheid' in het onderwijs (en in diploma) wordt, in mijn ogen, bereikt door het feit dat de diversiteit wordt geïnterpreteerd als 'ongelijkheid' en dan 'gaan we die ongelijkheid eens wegwerken'. Het is mogelijk om x rijker te maken, zodat x en y minder 'ongelijk' zijn, maar hoeveel geld je x ook geeft, x en y blijven verschillende mensen.
Mijn grootste aanklacht is dus dat ze 'diversiteit' interpreteren als 'ongelijkheid' en daardoor juist de ongelijkheid versterken.
Enfin; het 'is' zodat ons onderwijs voor een heel groot deel geüniformiseerd is (enfin, de verschillen bso, tso, kso en aso zijn, als je het giganische aantal mogelijkheden aan opvoedkundige methoden en onderwerpen bekijkt, enorm klein). Door deze uniformisering vallen er natúúrlijk mensen uit de boot, mensen die een andere benadering nodig hebben (en geïnteresseerd zijn in (radicaal) andere zaken.
Ik vind het storend dat de overheid het monopolie heeft geclaimed op hoe kinderen behoren te leren (en wat ze behoren te leiden). Dat getuigt van een enorme arrogantie op het vlak van kennis - kunnen zij weten wat 'goed is voor iedereen'? Quod non.
Daarom dat ik een veel grotere voorstander ben van de decentralisering van opvoedkundige mogelijkheden. Enfin; om het plat uit te drukken: 'de vermarkting van het onderwijs'. Maar het is al lang een clear cut case dat het een myhte is dat 'privaat' onderwijs zoveel duurder is dan gewoon onderwijs, dat het 'onbetaalbaar zou zijn', etc. (Verschillende studies tonen dat ook aan - zie bijvoorbeeld de bronvermeldingen hier: http://www.libertarian.nl/NL/archives/000441.php
In ieder geval vind ik ook je benadering van 'hoge' en 'lage cultuur' een beetje zwakjes. (Vergis ik me of definieer je dat nergens?) In ieder geval denk ik niet dat iemand de autoriteit heeft om te beslissen wat 'hogere' en 'lagere' cultuur is, enkel om te zeggen wat hij wel of niet belangrijk vindt. Maar ik trap een open deur in als ik zeg dat mensen iets opdringen (ook al is het onder het mom van: 'kans geven') niet lukt. Ook een fundamenteel probleem dat ik heb met 'een kans geven' is dat het zo dubieus is. Wanneer heb je een 'voldoende' kans gegeven? Iedereen wilt altijd 'kansen geven', maar 'kansen geven' biedt geen enkele noemenswaardige 'falsificatie'. (Als dát gebeurt, hebben we genoeg kansen gegeven en als dít gebeurt, hebben we niét genoeg kansen gegeven. Dat is een redelijk absurde gedachte, denk ik.)
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
Ik definieer inderdaad nergens 'hoge' en 'lage' cultuur - ik stel het gewoon voorop. (Reeds helemaal in het begin van mijn essay, en later nog eens via Nietzsche.) Had ik dit moeten uitleggen, dan was ik nog niet thuis geweest... Ik weet trouwens niet eens of je dit wel rationeel kunt uitleggen, voor mij is het een premisse, net zoals voor anderen 'gelijkheid' een premisse is. Ik ben ervan overtuigd dat wie die hogere cultuur kent, een voordeel heeft. Niet per sé om te overleven, maar qua reflectie op het leven biedt het ongetwijfeld voordelen, al was het maar om de complexiteit van de realiteit te leren inzien. Men kan ongetwijfeld over vele dingen discussiëren of ze nu wel of niet als 'hoog' moeten bestempeld worden, er is nu eenmaal altijd een grijze zone, maar niemand moet mij proberen te vertellen dat Harry Potter, Pieter Aspe of 'De Da Vinci Code' evenwaardig zijn aan Musil, Mann, Dostojewski, Kafka,.. (Om maar enkele voorbeelden te geven.) Wie dit beweert, maakt zichzelf alleen maar belachelijk. Zodoende, voor mij is er een duidelijk onderscheidt, hoewel het uiteraard niet makkelijk is om een definitie te geven waarover geen discussie mogelijk is.
Wat jouw visie betreft, daar heb ik (zoals je wel kunt verwachten) toch nogal veel problemen mee. Ik betwijfel of ze niet duurder zouden zijn, of er geen scholen voor 'rijken' en 'armen' zouden ontstaat, of het hoger onderwijs sowieso nog bereikbaar zou zijn voor lagere sociale klassen,... Ik vrees dat wie niet veel geld heeft, nog meer dan nu geneigd zal zijn om zijn kinderen niet te lang laten doorstuderen.. En zoals ik al zei: mijn bekommernis ligt bij kinderen die wel intelligent zijn, maar wiens ouders niks doen om dit te stimuleren, omdat die wereld hen zelf volledig onbekend is.. Ik stel me voor dat Immanuel Kant geboren was als arbeiderszoon, en te horen kreeg dat hij zich niet moest aanstellen en gewoon in de fabriek moest gaan werken.. (waar hij eventueel opgemerkt zou worden als intelligente jongen, en kon opklimmen tot ploegleider ofzo.) Ik vraag me af hoeveel Geest zo al verloren is gegaan. In jouw libertarisch systeem zie ik niet in hoe dit direct voorkomen kan worden, integendeel, het zal dit meer bevestigen dan vandaag al het geval is.
Bij jou krijg ik altijd de indruk dat het goed is dat die arbeiderszonen in de fabriek gaan werken, want tja, niet iedereen kan directeur zijn.. je hebt nu eenmaal beide nodig.. En dat laatste kan dan wel kloppen, maar toch.. je hebt mensen die 10 jaar tegen hun zin rechten studeren omdat hun ouders dat willen en er het geld voor hebben, maar eigenlijk veel gelukkiger zouden zijn als schrijnwerker, terwijl je mensen hebt die met plezier rechten zouden studeren vanuit een oprechte overtuiging dat ze de maatschappij ten dienste willen staan (hoewel de meesten gewoon veel geld willen verdienen natuurlijk), maar ondertussen met enige tegenzin werken als schrijnwerker..
Wat mij betreft mag er dus nog steeds diversiteit zijn, mag er nog steeds ongelijkheid zijn, maar die mag niet gebaseerd zijn op het inkomen van de ouders.. De volgende Immanuel Kant die als arbeiderszoon geboren wordt, en wiens ouders hem niet echt stimuleren (hoewel je uiteraard ook andere gevallen hebt), moet eerst op de lagere school goed opgevolgd worden (kleine klassen), dan doorstromen naar het middelbaar waar hij in contact komt met hogere cultuur, en vervolgens kan hij een paar jaar naar de universiteit en op café gaan nadenken over het schrijven van zijn 'Kritiek van de zuivere rede' :)
Ik vind het dus helemaal niet storend dat de overheid hier een rol eist: zij kan namelijk door haar monopolie ervoor zorgen dat die arbeiderskinderen gestimuleerd worden in hun intellectuele zoektocht.. want van huis uit zal dit misschien niet gebeuren. Wat men vandaag de dag echter doet, is niemand nog in contact brengen met die hogere cultuur, omdat dit toch allemaal 'nutteloos' zou zijn, en niet bruikbaar in het praktische leven. En zo wordt die hogere cultuur een privilege van de welgestelde burgers die maar al te goed weten dat dit belangrijk is, en dit ook meegeven aan hun eigen kinderen.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
Alle mooie verhalen over 'de overheid die ervoor zorgt dat de intelligente arme kindjes naar boven drijft' ten spijt, zorgt dat er feitelijk niét voor. Nivellering (naar de grond toe) en ontkenning van elke mogelijke diversiteit (zowel in aanpak als in onderwerpen) zorgen ervoor dat dit juist niét gebeurt. Enfin; er zullen altijd wel een paar individuen zijn die er netto beter uitkomen, maar ik zie niet in waarom dat alle andere ten dienste van - want dat is het - van die paar moeten staan.
Alsof dié geen intellect en capaciteiten hebben.
Verwijten zoals: 'dat ik het goed zou vinden dat arbeiderszonen (per sé) in de fabriek gaan werken', laat ik voor uw rekening. Ik voel me daar niet door aangesproken omdat het ook simpelweg niet waar ís.
Denk je dat Kant indertijd had gekunnen wat 'ie deed als hij op een staatsschool had gezeten? 12 jaar drill op allerlei onderwerpen waar hij niéts mee aankon vangen? Ik betwijfel het ten zeerste.
Een libertarische samenleving zou ook niét (persé) gesteund zijn op 'het inkomen van de ouders'. Leningen (met procentuele afbetalingen, beetje zoals we nu belastingen hebben) zijn perfect mogelijk (en zullen waarschijnlijk wel ontstaan). Verder is een veel kleinschaliger budget ook niét verkeerd - als het kind dan onderwijs op maat heeft. Kijk naar de groep ouders die hun kinderen in België thuis les geven. Het budget ligt gemiddeld rond de 500 euro per jaar, en een gemiddeld thuisstuderend kind doet het middelbaar op 4 jaar. (4...) Dat is wat anders dan 6000 (a 9000) euro per jaar, per kind. (Voor de duidelijkheid: dit is vandaag de dag. Logischerwijze, door concurrentie, zal het 'dan' nog goedkoper zijn.)
Ik vind het grappig dat iedereen wéét dat die mastodonten van scholen niét geschikt zijn om kinderen iets te leren. Waarom men die dan blijft aanklampen - geen idee. (Indien een kind intelligent is, hebben ouders er ook alle baat bij om te zorgen dat zijn intelligentie gestimuleerd wordt, integenstelling tot nu, waar die incentive veel lager ligt.)
Over die economische onzin van 'hogere' en 'lagere' scholen kan ik alleen maar (alweer) verwijzen naar die onderzoeken. Het is niet meer dan een fictie omdat te denken - niets anders. (En zelfs als er ongelijkheid zóu zijn,dan nog zou het in het voordeel zijn van de minst-bedeelden. Dat is ook evident, ook zij zijn een (grote) markt, waar men middelen 'uit kan krijgen', die dus het waard zijn om onderwijs te geven.)
De fout die je maakt is door je focus op 'hogere cultuur'. Of iemand Dostojevski aangeleerd krijgt of niet, maakt niet uit. Je kan kernfysicus, filsoof, briljant wiskundige, etc. zijn zonder 1 letter Dostjevski gelezen te hebben. Dat een overheid - en zijn monopolie op onderwijs - the place to be is om te lobbyen voor allerlei belangengroepen (zoals jij: 'ze moéten hogere cultuur hebben, want ik - en niemand anders dan ik - vind dat belangrijk!') is natuurlijk evident. Maar ik zie niet in waarom ze dat allemaal moéten krijgen. In een gediversifieerd systeem is het natuurlijk veel evidenter dat kinderen (meer) krijgen waar ze goed in zijn - daar verdient bedrijf x of y zijn geld mee!
Mensen in contact brengen doe je door ze vrij te laten - niet door ze allemaal in hetzelfde systeem te gieten waar iedereen wel 'zijn' belangen wilt laten gelden. Ik zie niet in wat er mis is met dit inzicht.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
"Alle mooie verhalen over 'de overheid die ervoor zorgt dat de intelligente arme kindjes naar boven drijft' ten spijt, zorgt dat er feitelijk niét voor."
Hier doe je alsof ik zeg dat dit wel het geval is.. wat dus niet zo is, ik zeg alleen dat het mogelijk zou zijn, wat uiteraard enige aanpassingen vereist. Blijkbaar ben ik ook niet zo revolutionair als jij aangelegd, want ik stel vast dat er nu eenmaal al enorme structuren bestaan die best kunnen gebruikt worden.. ik stel dan ook geen omverwerping van het huidige systeem voor, maar een aanpassing daarvan.
Ik zeg ook niet dat de anderen ten dienste van een paar moeten staan. In een onderwijssysteem waar men meer moeite doet om cultuur te onderwijzen (hoewel het uiteraard niet hiertoe beperkt moet zijn: de laatste tijd heeft bvb. Koan ook al gewezen op het belang van het uitleggen van de wetenschappelijke methode in het onderwijs), zullen ook de sterkeren hier baat bij hebben. Meer dan nu het geval is, omdat men de lat zo laag mogelijk wil houden vanuit de idee dat je niets mag 'opdringen', want alles is nu eenmaal 'evenwaardig', en je moet het kind zelf 'zijn weg' laten zoeken. Ik pleit er dus voor dat we dit niet doen, en eindelijk eens verantwoordelijkheid opnemen voor de wereld die we vertegenwoordigen. (Zie Arendt.)
Wat dat kleinschaliger budget betreft van ouders die huisonderwijs geven: ik denk dat de meeste ouders in die gevallen hun kinderen zelf onderwijzen, waardoor ze uiteraard zelf niet kunnen werken en geld verdienen... dat verlies maakt de kostprijs natuurlijk al een stukje hoger..
Mijn probleem met jouw visie is, maar dat kwam al eens aan bod op jouw blog, dat je altijd weer van nul wil vertrekken. Alles is slecht, alles kan beter, we gooien de boel af (figuurlijk), en we beginnen opnieuw. Tja, natuurlijk kan alles beter, maar als jij opnieuw van nul wil beginnen, dan stel ik voor dat we ECHT van nul beginnen. Alle bankrekeningen worden op nul gezet, alles wordt (letterlijk) platgegooid, en oké, binnen de korste keren krijg je terug de situatie die we nu al hebben :)
Ik wil maar zeggen: ongelijkheid bestaat, en zal blijven bestaan. Er zullen altijd wel mensen rijker zijn dan anderen. Maar kan een kind er iets aan doen als zijn ouders het niet alle kansen willen geven? In jouw visie mag iedereen zijn ding doen, de vrije markt regelt alles wel, maar dat betekent ook dat men scholen kan oprichten waar het creationisme onderwezen wordt als de waarheid...
Als ik je goed begrijp, moet dat volgens jou kunnen.. we mogen namelijk niemand vertellen wat waar en fout is..
Welnu, dat bedoel ik dus met verantwoordelijkheid opnemen: onze cultuur kent bepaalde waarden, en je kunt die in vraag stellen, maar we moeten er op z'n minst voor uit komen dat we deze waarden belangrijk vinden... als jij dat niet vindt, dan stel je weer alles gelijk, alles is evenwaardig... mag ik het cultuurrelativisme noemen? En dat is nu net waar ik tegen ben, ook in het huidige systeem.. Alleen krijgt men het dan niet meer op staatsscholen, maar via privé-onderwijs.
Idem dus voor cultuur... jij ziet niet in waarom iedereen dat moet krijgen.. welnu, ik zeg ten eerste niet dat iedereen dat moet krijgen, omdat ik ook wel weet dat sommigen er gewoonweg niet in geïnteresseerd zijn, maar ik wil wel dat iedereen hiertoe de kans krijgt...
Je zult als Immanuel Kant maar geboren worden als kind van creationistische ouders, die je ver weg houden van elke wetenschap, op straffe van uitsluiting van de kleine gemeenschap waarin je leeft... nochtans is dit wat ik mogelijk acht in jouw libertarische samenleving..
Tekenend vind ik dan ook je opmerking dat in een gediversifieerd systeem kinderen meer krijgen waar ze goed in zijn - want daar verdient een bedrijf zijn geld mee. Welnu, net zoals jij mij verwijt dat ik lobby voor wat ik belangrijk vind (hogere cultuur), doe jij dat in jouw systeem ook. Jij vindt het belangrijk dat mensen opgeleid worden voor datgene waar ze goed in zijn, en vervolgens kunnen ze daar geld mee verdienen, en daar varen de bedrijven ook goed bij.
Tja, uiteraard moeten mensen zien te overleven, maar ik hoop dat het leven iets meer kan bieden dan dit pure overleven. En daarvoor maken mensen nu eenmaal al zo lang kunstwerken - omdat ze over dit leven wensen te reflecteren. Ik betwijfel of je wiskundige zonder enige interesse voor cultuur wel zo'n briljant wiskundige kan worden. Alsof wiskunde enkel draait om het plaatsen van cijfertjes en komma's.. Ik denk niet dat Einstein het daar alleen mee zou gered hebben. Ik bedoel maar, probeer je voor te stellen dat je de eerste bent die zich bewust wordt van de gevolgen van de relativiteitstheorie... daarvoor dien je toch al zeer sterk over de wereld gereflecteerd te hebben..
Wat jij wil, is winstmaximalisatie. Maar dat gaat altijd ten koste van iets of iemand. Ik vind daarentegen dat dingen van waarde best wel iets mogen kosten. Zij betalen zichzelf terug - maar dat drukt zich niet meer uit in cijfers.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
"ik zeg alleen dat het mogelijk zou zijn" is compleet analoog met: 'als ik maar de macht had, het zou allemaal zoveel beter zijn!' (of: 'als iemand die ik betrouw, maar de macht had' of ...)
Enfin, quod non, dus.
"Meer dan nu het geval is, omdat men de lat zo laag mogelijk wil houden vanuit de idee dat je niets mag 'opdringen'" volgens mij klopt dat niet. De lat wordt niet laag gehouden omdat men niets wilt opdringen, maar omdat de laagste mee moeten kunnen.
"ik denk dat de meeste ouders in die gevallen hun kinderen zelf onderwijzen, waardoor ze uiteraard zelf niet kunnen werken en geld verdienen..." dat klopt, maar niets stelt dat mensen niet aan een budget van 1 ouder kunnen overleven. (Of, samen met een paar andere ouders kunnen samenwerken, die allemaal dan half time werken, etc.) Er zijn manieren genoeg, die niét leiden tot een uniformisering van alles en nog wat...
"Mijn probleem met jouw visie is, maar dat kwam al eens aan bod op jouw blog, dat je altijd weer van nul wil vertrekken." Die beschuldiging vind ik niet waar. Vertrekkende vanuit wat we nú hebben, is het nog steeds het beste om onderwijs niét meer door de overheid telaten regelen.
" In jouw visie mag iedereen zijn ding doen, de vrije markt regelt alles wel, maar dat betekent ook dat men scholen kan oprichten waar het creationisme onderwezen wordt als de waarheid..." Ik zie daar geen fundamentele problemen mee. Als jij daar niet mee akkoord gaat, zorg dan dat er een breed debat is daarover.
"we mogen namelijk niemand vertellen wat waar en fout is.." Dat heb jij verzonnen. Dat heb ik nooit beweerd en zal ik ook nooit beweren. Heel het stukje van 'cultuurrelativisme' en die onzin komt compleet voort uit jouw verbeelding. Daar heb ik geen enkele uitstaans mee en zal je ook niet kunnen terugvinden in mijn teksten.
"maar ik wil wel dat iedereen hiertoe de kans krijgt..." Dat is _ofwel_ dwingen dat het in de les aan bod komt, _ofwel_ zelf de vrijheid laten omdat te willen ontdekken. Er is geen andere keuze. Het feit dat jij wílt dat iedereen de kans krijgt, is heel mooi, maar ik zie niet in waarom dat daaruit volgt dat jij andere mensen tot jouw middelen mag herleiden. (Door, bijvoorbeeld, belastingsbetalers telatenbetalen dat iedereen 'die kans krijgt'. Want ik heb ook een redelijk groot verlanglijstje waar iedereen 'de kans moet toe krijgen'...
" nochtans is dit wat ik mogelijk acht in jouw libertarische samenleving.." Dat is inderdaad mogelijk. Et alors? Als Kant het beter vindt om in die gemeenschap te blijven is dat zijn keuze. Jij doet alsof 'de gemeenschap' 'recht' heeft op het genie van Kant, dat hij moét doen wat hij deed... Quod non, hé. Je negeert trouwens compleet het aspect dat we, door onze nivellering naar beneden, we natuurlijk geen ruimte meer creëren voor Kants and the like.
" Ik betwijfel of je wiskundige zonder enige interesse voor cultuur wel zo'n briljant wiskundige kan worden" buiten het feit dat ik dat niét betwijfel (jezus, de link tussen 'cutluur' 'noodzaak' en 'wiskunde'...), neemt dat niet weg dat in een vrije samenleving mensen zichzelf in cultuur mogen en kunnen interesseren... Alé, ik verbied nergens mensen om zich te specialiseren in iets waar ze helemaal niét goed in zijn - maar wat ze véél leuker vinden. Menselijke vrijheid enzo. Ze doen wat ze willen enzo. Ze leren wat ze willen, etc.
Dus:
"Tekenend vind ik dan ook je opmerking dat in een gediversifieerd systeem kinderen meer krijgen waar ze goed in zijn - want daar verdient een bedrijf zijn geld mee." het tweede deel van de zin (alles na '-' is jouw verbeelding en _niets_ anders dan jouw verbeelding. Als je niet in staat bent te lezen wat er staat, kan ik alleen maar aanraden om gewoonweg niét te lezen. (Of, je iets nederiger op te stellen. Mij toepreken dat ik voor iets zou staan, terwijl ik tot 2 maal toe je er op moet wijzen dat je fantasie aan het werk is, is wel héél erg.)
"Wat jij wil, is winstmaximalisatie. Maar dat gaat altijd ten koste van iets of iemand." buiten het feit dat ik niet zo iets abstract wil als 'winstmaximalisatie', is het nog steeds onzin dat dit 'ten koste van iets of iemand zou gaan'. Dat is een holle slogan, die je écht gaat moeten uitleggen vooraleer je die mag poneren.
De bottomline is dit: jij mag misschien vinden dat zaken van waarde iets mogen kosten - maar dat legitimeert niet dat anderen daarvoor moeten betalen. (Dat is het principe.) Maar zelfs dan nog, puur uit 'efficicientië' overwegingen - zoals: ze moeten de kans krijgen voor trallalie en tralalala - is de vrijheid van die individuen x aantal keer beter. Zolang ze in het monopolistische systeem van deoverheid zitten krijgen ze maar 'de kans' om te leren wat de overheid zegt dat ze moéten leren. Meer niet. Alle mooie verhalen over 'we gaan ze kansen geven' ten spijt.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
Op een meer fundamenteler niveau moet je jezelf eens afvragen wat je legitimeert - of probeert te legitimeren.
Als jij stelt: 'gelijke kansen' moet je eerst zeggen:
1. is dat wenselijk
2. Hoe is dat concreet uitvoerbaar
3. Kunnen we überhaupt wel voor 'gelijkere kansen' zorgen (of is misschien de mensheid niét te modelleren door een centrale instelling)?
4. Zorgen we door 'gelijke kansen' niet voor 'minder kansen voor iedereen'. (1 euro en 5 euro is gelijker (zowel absoluut als relatief) dan 10 euro en 60 euro. Toch zou ik sowieso liever in de 2de groep zitten, dan in de eerste.)
Verder, bij jou 'hogere cultuur'.
1. zorg ik niet voor een afkeer als ik ze dat _allemaal_ ga opleggen? Jouw definitie van 'kans geven' (i.e. 'ze er in contact mee brengen) is opdringen. Is het misschien niet beter om in vrij onderwijs, als leerkracht, kinderen daar in contact mee te brengen en dan met hun bereiken of ze daarover willen verder gaan - of niet? Dat kan binnen een overheid niet (met leerplannen enzo...)
2. Waarom mag jij bepalen dat iemand 'noodzaak' heeft aan het een of het ander? Alweer: 'kans geven' is hetzelfde als 'ze moeten die kans hebben'. Ze _moeten_. (Beetje zoals: 'the key word in 'I want to help you' is 'I want'.)
3. Iedereen vindt dat 'waar hij voorstaat' belangrijk is. Ik vind economische wetenschap fundamenteel, een fysicus vindt inzichten in zwaartekracht essentieel, iemand anders vindt politieke filosofie essentieel, etc. Hoe kan jij daar een onderscheid in maken? Immers: door het door een overheid te laten doen, moet 1 bepaalde instantie, voor _iedereen_ een keuze maken, waar niet vanaf geweken mag worden. Waarom laten we het niet aan de individuen zélf waarin zij zich interesseren, willen specialiseren, etc.? Zij die die 'hogere cultuur' willen, zullen er wel mee in contact kunnen komen.
Immers, alweer: 'gelijke kansen' zijn niet objectiveerbaar. Er zullen nooit 'genoeg' gelijke kansen zijn - altijd kunnen we wijzen op het feit 'dat er niet genoeg gelijke kansen waren'. (Want de uitkomsten zijn niet volledig gediversifieerd, altijd zal er wel wat achtergrond in meespelen, etc.)
Als jij wijst op zoiets als 'creationisme wordt aangeleerd!' zie ik daar geen fundamenteel probleem in. Het staat jou vrij om daar tegen in te gaan en daar een debat voor open te trekken. (Soms worden mensen echt wel overtuigd van het tegendeel, hoor...)
In ieder geval, creationisme is not the point - of in ieder geval maar een marginaal fenomeen. (Zoals gezegd, niemand houdt het debat tegen, hé.) Zodra 1 instelling - in deze casus: de overheid - het monopolie heeft op zowel de waarheid (wat er aangeleerd wordt) als de 'beste' pedagogische methode (allemaal hetzelfde), voorspel ik rampzalige problemen op beide. Ik vind ook dat we dat nu zien. (Hoeveel kinderen falen er wel in het onderwijs, door de methode? Hoeveel 'dommerikken' komen daar eigenlijk naar buiten, door de leerstof? Enfin, hoe 'hoog' ligt het percentage dat mensen onthouden van op hun middelbaar? 5%? 10%?)
Ik zie niet in hoe de inherente praktsche problemen aan dit systeem kunnen voorkomen worden, alle verhalen van boek-filosofen over 'we gaan het eens doen en alles zal beter zijn' ten spijt. Mijn conclusie is heel eenvoudig. De menselijke samenleving valt niet te modelleren van bovenaf. Wie pretendeert dat wel te kunnen, dwaalt.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
-- "ik zeg alleen dat het mogelijk zou zijn" is compleet analoog met:
'als ik maar de macht had, het zou allemaal zoveel beter zijn!' (of: 'als
iemand die ik betrouw, maar de macht had' of ...)
Enfin, quod non, dus.
Zeg jij ook niet dat het mogelijk zou zijn dat het beter is als de staat geen belastingen int om zo het onderwijs te financiëren? Goed, volgens je eigen logica kan ik nu zeggen: ja, maar jij kan hier niets aan veranderen, net zoals je libertarische vrienden de macht niet hebben. Quod non, dus.
--"Meer dan nu het geval is, omdat men de lat zo laag mogelijk wil houden
vanuit de idee dat je niets mag 'opdringen'" volgens mij klopt dat
niet. De lat wordt niet laag gehouden omdat men niets wilt opdringen,
maar omdat de laagste mee moeten kunnen.
Ik zeg niet dat dit niet klopt, maar het is niet de volledige waarheid. Anders zou er geen ASO, TSO, BSO,.. bestaan, want dan zouden ook de allerlaatsten mee moeten kunnen. Het probleem ligt dus ook ergens anders. Volgens mij heeft Arendt een punt als ze zegt dat mensen geen verantwoordelijkheid meer willen opnemen. En dus niets willen opdringen. De emancipatie van het kind, nietwaar: geef iedereen alle vrijheid.. Terwijl het net haar punt is dat je dit niet moet toepassen bij kinderen.
--"ik denk dat de meeste ouders in die gevallen hun kinderen zelf
onderwijzen, waardoor ze uiteraard zelf niet kunnen werken en geld
verdienen..." dat klopt, maar niets stelt dat mensen niet aan een budget van 1
ouder kunnen overleven. (Of, samen met een paar andere ouders kunnen
samenwerken, die allemaal dan half time werken, etc.) Er zijn manieren
genoeg, die niét leiden tot een uniformisering van alles en nog wat...
Dat is helemaal het punt niet dat ik maakte. Jij zei: onderwijs kan efficiënter en goedkoper, kijk naar het huisonderwijs. Ik zeg: dat is niet per sé goedkoper, want hierdoor kunnen ouders niet gaan werken en missen ze dus inkomsten. Dat moet je dan ook meerekenen. Dat ouders uiteraard met één budget kunnen overleven, doet helemaal niet terzake.
--"Mijn probleem met jouw visie is, maar dat kwam al eens aan bod op jouw
blog, dat je altijd weer van nul wil vertrekken." Die beschuldiging
vind ik niet waar. Vertrekkende vanuit wat we nú hebben, is het nog
steeds het beste om onderwijs niét meer door de overheid telaten regelen.
Een Marxist kan evengoed zeggen: vertrekkende van wat we nu hebben, kunnen we nog steeds het beste alles (maar dan ook alles) door de staat laten regelen. Ik zie het verschil niet. Het gaat erover dat jij alle bestaande structuren gewoon wil afschaffen en vervangen door andere. Alsof je op elk moment in de geschiedenis even met een propere lei kunt beginnen, en bestaande sociale realiteiten kunt negeren.
--" In jouw visie mag iedereen zijn ding doen, de vrije markt regelt
alles wel, maar dat betekent ook dat men scholen kan oprichten waar het
creationisme onderwezen wordt als de waarheid..." Ik zie daar geen
fundamentele problemen mee. Als jij daar niet mee akkoord gaat, zorg dan dat
er een breed debat is daarover.
Maar er kan nooit een ernstig debat over gevoerd worden als mensen de middelen niet hebben om een debat te voeren op basis van rationele argumenten. Hoe wil je in godsnaam (!) een debat voeren met iemand die nooit heeft geleerd hoe de wetenschappelijke methode werkt, maar 20 jaar lang te horen heeft gekregen dat de bijbel gelijk heeft... Je moet wel eenzelfde basis hebben om te starten met een debat..
-- "we mogen namelijk niemand vertellen wat waar en fout is.." Dat heb
jij verzonnen. Dat heb ik nooit beweerd en zal ik ook nooit beweren. Heel
het stukje van 'cultuurrelativisme' en die onzin komt compleet voort
uit jouw verbeelding. Daar heb ik geen enkele uitstaans mee en zal je
ook niet kunnen terugvinden in mijn teksten.
zucht.. daarnet zei je nog dat je geen probleem ziet met creationistische scholen... in mijn logica impliceert dit dat je niemand je eigen waarheid mag opdringen, iedereen moet hierin vrij kunnen kiezen.. wat is dit anders dan alles gelijk schakelen, en niet meer durven te zeggen waar je voor staat? Daarna mag er misschien nog een debatje over gevoerd worden, maar laat ons vooral niets opdringen, want mensen moeten 'vrij' kunnen kiezen (alsof een kind van zes jaar vrij kan kiezen of het de creationistische leer onderwezen wil krijgen!!!!)
-- "maar ik wil wel dat iedereen hiertoe de kans krijgt..." Dat is
_ofwel_ dwingen dat het in de les aan bod komt, _ofwel_ zelf de vrijheid
laten omdat te willen ontdekken. Er is geen andere keuze. Het feit dat jij
wílt dat iedereen de kans krijgt, is heel mooi, maar ik zie niet in
waarom dat daaruit volgt dat jij andere mensen tot jouw middelen mag
herleiden. (Door, bijvoorbeeld, belastingsbetalers telatenbetalen dat
iedereen 'die kans krijgt'. Want ik heb ook een redelijk groot
verlanglijstje waar iedereen 'de kans moet toe krijgen'...
Dat is niets anders dan aantonen wat belangrijk is voor een samenleving. Overigens zullen ook die belastingbetalers hiervan kunnen genieten. Ik vind nu eenmaal dat je als samenleving een minimum van verantwoordelijkheid moet dragen, en er een zeker minimum is waar je burgers recht op hebben. Jij vindt natuurlijk dat ze daar vrij moeten kunnen over kiezen, maar ik zeg je nogmaal"s: in welke mate kan een kind daar vrij over kiezen? Wat ga je doen? Aan een kind van drie jaar vragen of het naar de kleuterschool wil? Weet dat kind veel!
-- " nochtans is dit wat ik mogelijk acht in jouw libertarische
samenleving.." Dat is inderdaad mogelijk. Et alors? Als Kant het beter vindt om
in die gemeenschap te blijven is dat zijn keuze. Jij doet alsof 'de
gemeenschap' 'recht' heeft op het genie van Kant, dat hij moét doen wat
hij deed... Quod non, hé. Je negeert trouwens compleet het aspect dat
we, door onze nivellering naar beneden, we natuurlijk geen ruimte meer
creëren voor Kants and the like.
zucht.. het is een deel van mijn punt dat er nivellering is.. dus negeer ik dat niet compleet.. ik wil net ruimte creëren voor de nieuwe Kant e.a.
En het gaat er niet over of Kant wel of niet bij die creationisten wil blijven, het gaat erover dat hij op z'n minst moet weten wat die keuze inhoudt... en als je nooit hebt leren inzien wat het alternatief is... (want hier gaan we er vanuit dat zijn ouders hem op zijn zesde naar een creationistische school hebben gestuurd)
Overigens, dat de gemeenschap recht zou hebben op Kants genie... dat komt wellicht voort uit jouw verbeelding, dat heb ik nergens gezegd.. (ik zeg wel dat ze er baat zou bij hebben, maar dat is iets anders) - ik zeg daar vooral dat ik niet vind dat je Kant niet mag overlaten aan de dictatuur van zijn creationistische ouder.. dat is iets wat wij, met onze kennis, niet kunnen toelaten - als je dit wel doet, ben je een cultuurrelativist
(want alles wat ik zeg, geldt evengoed voor andere religies)
--" Ik betwijfel of je wiskundige zonder enige interesse voor cultuur wel
zo'n briljant wiskundige kan worden" buiten het feit dat ik dat niét
betwijfel (jezus, de link tussen 'cutluur' 'noodzaak' en
'wiskunde'...), neemt dat niet weg dat in een vrije samenleving mensen zichzelf in
cultuur mogen en kunnen interesseren... Alé, ik verbied nergens mensen
om zich te specialiseren in iets waar ze helemaal niét goed in zijn -
maar wat ze véél leuker vinden. Menselijke vrijheid enzo. Ze doen wat
ze willen enzo. Ze leren wat ze willen, etc.
jaja, mensen mogen dit en dat van jou, maar als hun ouders daar anders over beslissen, dan hebben ze pech gehad, en moeten ze vooral naar de dictators van hun kleine gemeenschap luisteren - mooie vrijheid heb jij daar voor ogen zeg... Jij laat die kinderen dan gewoon in de steek onder het mom dat je ze de vrijheid gegeven hebt..
--Tekenend vind ik dan ook je opmerking dat in een gediversifieerd
systeem kinderen meer krijgen waar ze goed in zijn - want daar verdient een
bedrijf zijn geld mee." het tweede deel van de zin (alles na '-' is
jouw verbeelding en _niets_ anders dan jouw verbeelding. Als je niet in
staat bent te lezen wat er staat, kan ik alleen maar aanraden om
gewoonweg niét te lezen. (Of, je iets nederiger op te stellen. Mij toepreken
dat ik voor iets zou staan, terwijl ik tot 2 maal toe je er op moet
wijzen dat je fantasie aan het werk is, is wel héél erg.)
Volgens mij weet je gewoonweg zelf niet waar je voor staat, want dat is bijna letterlijk een citaat. (Zie einde van jouw reactie onder nummer vijf.) Op deze manier heb ik het wel een beetje gehad met deze discussie.
-- "Wat jij wil, is winstmaximalisatie. Maar dat gaat altijd ten koste van iets of iemand." buiten het feit dat ik niet zo iets abstract wil als 'winstmaximalisatie', is het nog steeds onzin dat dit 'ten koste van iets of iemand zou gaan'. Dat is een holle slogan, die je écht gaat moeten uitleggen vooraleer je die mag poneren.
Ik vind gewoon dat jij op heel korte termijn kijkt naar wat dingen kosten, en dat mensen er zelf maar moeten voor betalen als ze het willen. Terwijl misschien niet eens iedereen dit kan, en een kind kan er niets aan doen dat het in een arm gezin geboren is.. Kinderen met ouders die amper rondkomen, zullen niet lang naar school gaan.. wat jij dus wil, staat bijna weer gelijk met het invoeren van kinderarbeid (en we noemen het de vrijheid om te gaan werken als je niet graag naar school gaat! - terwijl veel natuurlijk afhangt van de mogelijkheden van de ouders. Wie amper rondkomt, kan zijn kind dan vanaf z'n 12de misschien weer laten werken...)
-- De bottomline is dit: jij mag misschien vinden dat zaken van waarde iets mogen kosten - maar dat legitimeert niet dat anderen daarvoor moeten betalen. (Dat is het principe.) Maar zelfs dan nog, puur uit 'efficicientië' overwegingen - zoals: ze moeten de kans krijgen voor trallalie en tralalala - is de vrijheid van die individuen x aantal keer beter. Zolang ze in het monopolistische systeem van deoverheid zitten krijgen ze maar 'de kans' om te leren wat de overheid zegt dat ze moéten leren. Meer niet. Alle mooie verhalen over 'we gaan ze kansen geven' ten spijt.
Enfin, ik heb hiervoor nu al genoeg aangetoond hoe mooi die vrijheid van jou wel niet is, en ga er dan ook verder geen aandacht aan besteden.
In elk geval wil ik hier nog opmerken dat ik het volledig gehad heb met deze discussie, je bent even ergerlijk als een communist die preekt vanuit zijn glorierijke Theorie...
Misschien moet ik maar eens de vrijheid toepassen die jij mij geleerd hebt, en zelfs nog eerder op me hebt toegepast. Op je blog heb je eerder (http://adrianhealey.filosofie.be/index.php?/archives/13-Politiek-Geweld-Voorbij-de-Tautologie.html#comments ) al eens een enkele replys van mij gedelete, waarbij het mij compleet onduidelijk was waarom. Je hebt even je vrijheid uitgeoefend, zal ik dan maar denken.
Welnu, ik zal niet hetzelfde doen. Maar verder heb ik het dus wel gehad met je.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
Zoals je waarschijnlijk al gemerkt heb, ben ik nogal snel aangebrand. Dat spijt me.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
"al eens een enkele replys van mij gedelete" lol, dan toch per ongeluk. Ik heb indertijd zo'n 200 spammails _per__dag_. Het spijt me als ik het niet allemaal 100% correct heb nagekeken of er een nuttige dan wel nutteloze tussen zat.
Ik heb nimmer willens en wetens een reply gedelete die geen spam was. Als ik al niet-spam reply's heb gedelete, was het in de haast.
(Jezus, echt, ik weet niet of j dat heb meegemaakt, maar 200 reply's per dag deleten, zuivere spam, is écht niet iets dat je met veel goesting doet.)
Heb ik dat overigens niet al eens gezegd?
(Voor de rest: vergeet niet dat ook jij praat vanuit je grote waarheidstheorie. Jij hebt een visie op 'hoe de overheid zijn middelen moet spenderen' - verschiet dan niet dat iemand aanvalt of die overheid die middelen wel mág hebben. Tenzij dat iemand _alleen_ maar het status quo mag verdedigen - wat jouw essentie is. Daar pas ik voor.
De gevolgen van kinderarbeid and the like... Goh, als 'dat' het beste is wat je kan verzinnen, dan laat ik het daar maar bij. Sterk is die kritiek namelijk niet.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
Ik kan momenteel de vrijheid benutten om een reactie plaatsen te omdat ik geleerd heb om te schrijven (jawel, in een school van het gemeenschapsonderwijs); ware het niet dat dit leren dik tegen mn zin gebeurde. Daarom ook dat ik nog steeds schrijffouten maak, het interesseerde me gewoon geen bal. Hierdoor wordt mn vrijheid weer ingeperkt; want omwille van die schrijffouten heb ik minder impact dan ik zou willen (terecht ook, wie luistert er nu naar (k)leutertaal?
Zou ik beter kunnen schrijven moest ik thuis geschoold zijn, of, erger nog, in het vrij onderwijs terecht gekomen zijn? Ik betwijfel het, temeer omdat mn ouders geen vat op me hebben en omdat nonnen mij niet kunnen uitstaan (het gevoel is wederzijds).
Maar daar gaat deze discussie niet om, ik zou niet willen dat dit pittig dispuut met lekkere onderhuidse frustraties ontaard in een flauw aftreksel van de standaard onderwijssysteem- bespreking waar niemand wat aan heeft.
Ik kan dan wel voldoende schrijven om even tussen te komen, het uittypen en het posten van de reactie is geen evidentie. Gemeenschapsonderwijs, je kent dat wel, ze hebben te weinig middelen om goeie actuele pc’s ter beschikking te stellen en scholieren nuttige computervaardigheden (want waar categoriseer je anders een blog)bij te brengen. ‘Pascal’, dat hebben ze mij geleerd, de oertaal van de programmeurs. Daar gaat mn vrijheid weer, ik had liever MSN Messenger leren kennen op die leeftijd. Wat voel ik me toch benadeeld, arm sloreke als ik ben. Maar, geloof het of niet, door één of ander oer- instinct heb ik het toch gedaan gekregen om op basis van die minimale informatie die ik had over computers, te deduceren hoe ik juist een reactie moest toevoegen aan deze blog. Wie had dat gedacht? In ieder geval mn leerkracht informatica niet, die zag me enkel naar verdachte websites surfen. Moest hij er echter niet geweest zijn, ik had jullie nu niet kunnen vervelen met deze compleet nutteloze (maar voor mij, enigszins amusante en zelfreflecterende) tussenkomst.
Ok, op basis van enkele basisvaardigheden kan ik dus een reactie plaatsen.
Moest die reactie nu nog inhoud hebben, het zou mooi zijn :) Daar kickt die vrijheid weer in: ik kan hier de grootste zever neerpennen ooit, gewoon omdat ik daar goesting voor heb. Wat voel ik me vrij! De vraag is dan natuurlijk, of die vrijheid niet enkele kan verkregen worden op basis van (lichte) dwang in een vroeger stadium, om het individu te ‘bevrijden’ van zelf- beperkende eigenschappen (in mijn geval: luiheid).
Stel je voor, zonder wat opgelegde vorming was deze tussenkomst gewoon nóg achterlijker geweest, dat kan je toch niemand aandoen?
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
Ah, zo zit dat met dat gedelete... ok, daar kan ik inkomen!
Hoe dan ook ben ik me er maar al te goed van bewust dat ik spreek vanuit mijn eigen idee van de taak van de overheid, mijn 'waarheid' - ik heb zelf al gezegd dat ik dit poneer.. ik ben er nu eenmaal van overtuigd dat elke visie op de maatschappij iets 'onverklaarbaars' heeft, een overtuiging, een idee... het feit dat mensen vervolgens opkomen voor hun eigen overtuiging, dat heet democratie.. (waarbij uiteraard verlangd wordt dat je probeert je overtuigingen te onderbouwen)
als ik gisteren even gefrustreerd was door je reactie, was dat niet omwille van wat je zei over de overheid (van mij mag je dat gerust zeggen), maar omdat ik de indruk kreeg dat je niet echt veel moeite deed om mee te stappen in de discussie..
als jij A zegt, en ik maak gevolgtrekking B, waarbij ik zeg dat B slecht is, dan heb jij het recht om die implicatie te betwisten, of zelfs te verdedigen dat B goed is.. waar ik niet tegen kan, is het complete negeren van de gevolgtrekking en de egelstelling dat je B nooit gezegd hebt, met de opmerking dat ik toch wel een gekke fantasie heb die B leest waar jij A zegt..
(bvb. de zin "we mogen namelijk niemand vertellen wat waar en fout is.." etc.)
Zo werkt een discussie dus niet, wat mij betreft.
Overigens wil ik nu toch wel eens weten wat mensen in jouw systeem belet om hun kinderen vanaf hun 14de jaar van school te halen om te laten werken... als er geen overheid meer is die schoolplicht invoert, en mensen vrij mogen kiezen hoe ze hun kinderen opvoeden... wie zal hen tegenhouden?
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
Pascal? Ik vrees dat het niet over Blaise Pascal gaat?
En je tussenkomst doet me inderdaad het ergste vrezen wat de kwaliteit van ons onderwijs betreft - misschien schaffen we het toch maar beter af, een beetje meer vrijheid in je eerste levensjaren in ruil voor meer onvrijheid in je latere levensjaren, waarom ook niet :)
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
"
Overigens wil ik nu toch wel eens weten wat mensen in jouw systeem belet om hun kinderen vanaf hun 14de jaar van school te halen om te laten werken... " Hier wil ik dan nog op antwoorden. Goh, er houdt geen wet houdt hen tegen, maar in een samenleving - zeker in een 'wettenloze' samenleving zijn er nog andere zaken die mensen kunnen beperken, hé. Ten eerste moet je al iemand nodig hebben die dat kind aan wilt nemen. (Of je kan het thuis laten werken, natuurlijk.) Ten tweede moet je al, als ouder, niét om je kind geven. (Indien het mogelijk is om hem langer op school te houden.) Ten derde is er natuurlijk ook een sociale werkelijkheid, een sociale context waarbinnen dat gezin leeft, die hen daar sociaal voor kunnen straffen. ('Wat houdt nu iemand tegen om systematisch katten te verminken?' of 'wat houdt nu mensen tegen om hun kinderen in vodden naar school te sturen' of 'wat houdt nu mensen tegen om hun kinderen thuis al het huishoudelijk werk te laten doen'? Toch zie je in alle 3 de gevallen redelijk wat mensen die dat niét doen. Ten vierde kan het wel eens zijn dat zo'n kind - vanaf zijn 14 - beter niét meer naar school gaat! Het kan toch perfect zijn dat het 'beter' is om een baan te leren, als hij iets gevonden heeft waar hij goed in is? Ten vijfde: niets - maar dan ook niéts - houdt hem tegen om later terug te gaan studeren, hé. (Eerlijk: die 6 jaar middelbaar, qua 'kennis' enzo, stelde toch niet zoveel voor, hoor.) Ten zesde; alsof er geen instellingen zullen ontstaan - moeders voor moeders and the like - om te zorgen dat er een sterkere sociale controle is dan nu om kindermishandeling te verwaarlozen (dus ook om ze'onnodig' van school tehouden). Ten zevende is het natuurlijk mogelijk dat er mensen 'door de mazen van het net' glippen. Maar ik zou het nogal arrogant vinden om te beweren dat er nu ook geen massale problemen daarmee zijn. (Alé; de enorme troep gedesinteresseerde jongeren enzo...)
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
Sorry, maar erg overtuigend vind ik dat niet. Als ik het goed heb, zeg je dat kinderen niet op hun 14de uit werken zullen gestuurd worden, omdat mensen dit nu eenmaal niet zullen doen. Neem nu je ten tweede: mensen zien hun kind niet erg graag als ze dat doen. Wel, je hebt nu eenmaal ontwrichte gezinnen. Moet het kind hiervoor boeten? Overigens, je zegt zelf al 'als het mogelijk is om ze op school te houden'. Daarma ga je al voorbij aan mijn premisse die ik invoegde, namelijk dat het gaat over zeer arme gezinnen. Voor hen is het misschien niet mogelijk. (Beide ouders werkloos, talloze schulden,... waarom zouden zij langer betalen voor hun kind, als ze het al kunnen laten werken, en dus geld in het laatje laten bregen.) Wat die sociale context betreft, er zullen ongetwijfeld sociale milieus zijn waar zoiets niet getolereerd wordt. Maar er kunnen ook andere ontstaan.
Naast het feit dat je zegt dat dit allemaal niet zal gebeuren, betwijfel je of het wel zo slecht is. Wat als zo'n kind nu iets vindt waar het goed in is? Wel, dat bedoel ik oa met winstmaximalisatie. Het zou bijzonder inefficiënt zijn om zo'n kind 'nutteloze' zaken te leren, het kan immers al iets goed, wel, laat het dat dan doen. Ik denk dat je hiermee al voorbijgaat aan de complexiteit van de samenleving, waar mensen zich bijna constant moeten bijscholen, en daarnaast houd je ook geen rekening met de baten van het 'nutteloze'. Die zes jaar middelbaar stellen in jouw ogen niet veel voor (en in de mijne kunnen ze ook stukken beter), welnu, ik stel dan ook voor om die zes jaar beter te besteden. Dan stellen ze wel iets voor. En oké, niet alle kennis die je daar leert onthoud je, maar moet dat doen? Het gaat erover dat je op een bepaalde manier leert denken, dat je denken zelfs gestuurd en gestimuleerd wordt, en dat lijkt me toch een enorme voorsprong op wie dit niet gekregen heeft.
Tenslotte zeg je dat het nu ook niet perfect is, wat ik niet zal tegenspreken, maar ik stel voor dat je het huidig systeem aanpast, in plaats van een sprong in het onbekende te wagen. Want je kunt op geen enkele manier voorspellen wat de exacte gevolgen gaan zijn, je enige uitgangspunt is dat mensen, gedreven door de zoektocht naar hun eigen voordeel, zich best wel sociaal zullen opstellen. Ik zeg niet dat dit niet kan voorvallen, maar het tegendeel komt ook voor: mensen doen elkaar, op zoek naar eigen voordeel, de duvel aan.
Mijn enige, karige bewijs, is de geschiedenis van de mensheid, die telkens opnieuw aantoont dat mensen pas door wetten en dergelijke dingen zichzelf wat kunnen intomen.. dit heeft niets met ethiek te maken, maar alles met het voorhouden van de ene prikkel (straf) om een andere prikkel (diefstal, moord) te overwinnen. Het feit DAT er staten en wetten ontstaan zijn, toont wat mij betreft al aan dat mensen hier nood aan hadden. Men moet zichzelf beperkingen opleggen, om ten volle van de vrijheid te kunnen genieten. Een ongebonden vrijheid is volgens mij niet werkbaar. (En volgens jou ook niet, want je gaat er vanuit dat van zodra de ene wet afgeschaft is, mensen meteen een nieuwe wet zullen invoeren.)
In die zin doe je me wat denken aan de roman 'Lord of the flies', waar enkele jonge kinderen op een onbewoond eiland denken dat ze eindelijk een samenleving kunnen oprichten zoals zij het willen, los van alle volwassen regels, maar algauw merken dat dit niet zo simpel is.
Ik weet het niet, maar ik heb de indruk dat je denkt dat al die staten en wetten 'historische fouten' zijn, en dat die eindelijk maar eens rechtgezet moeten worden. Dat je dus terug wil naar een 'ideale natuur', zoals die ooit moet bestaan hebben. In die zin denk je Hegeliaans. En kijk, alweer een analogie met het communisme :) (En het feit dat je een totale omwenteling wil, doet ook al denken aan de communistische revolutie - sorry dat ik het opmerk :) )
(Ik heb overigens nog eens een lezing met Van Dun meegemaakt, toch wel een voorbeeld van je, als ik dat goed onthouden heb, en daar bekroop me al net dezelfde bedenking.)
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
"Het feit DAT er staten en wetten ontstaan zijn, toont wat mij betreft al aan dat mensen hier nood aan hadden."
Noem mij 1 staat die bottum up is ontstaan. Noem mij 1 staat die niet van bovenaf is opgelegd. Ik ben curieus.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
Als je spreekt over 'revolutie' en'de staat is een foutje van de geschiedenis' en dergelijke, dan heb je, vrees ik, noch het staatsbeeld van het libertarisme, noch dat van het communisme begrepen. Beide zeggen namelijk niet zoiets. (De enige die ik ken die de staat als een foutje van de geschiedenis vindt, dat rechtgezet moet worden, is Rousseau.) Communisme maakt een analyse van klassenstrijd, waarbij de staat een noodzakelijk stadium vertegenwoordigd. Het libertarisme stelt (meestal) dat de staat een entiteit is die macht heeft gegrepen en die macht heeft afgedwongen (zie ook: de staat in de vs en hoe die haar macht heeft uitgebouwd door middel van geweld.) Beide stellen niét dat het 'maar' een foutje is dat 'gecorrigeerd' moet worden. Enfin, het communisme misschien nog eerder; dat het 'uiteindelijk' stopgezet moet worden. Voor het gros van de libertariërs is er niets 'onvermijdelijk' - noch de staat, noch de anarchie. Voor het gros is derhalve de staat geen 'historische fout dat rechtgezet moet worden' om terug te gaan naar de goede oude tijd. Immers: welke goede oude tijd? In ieder geval kan ik aanraden om geen diepzinnige analyses te maken van 'hoe die libertariërs denken', vooraleer je dat libertarisme begrijpt. Iemand begrijpen zonder zijn theorie te begrijpen, lijkt me in ieder geval aartsmoeilijk.
Voor de rest; stap eens af van die fixatie op 'onderwijs' en de zogenaamde positieve effecten daarvan. Thuisonderwijs, leren terwijl men geld verdient, etc. kan natuurlijk ook goed zijn. Om maar te zwijgen dat je absoluut géén onderscheid maakt tussen kennis als kapitaal en kennis als consumptie. Kennis als kapitaal; daar kan je gerust 'bedrijven' voor laten investeren in jou. Everybody wins! (Daar hoeven die 'armen' ook niet van gespaard te blijven.) Tenzij je dat natuurlijk onmenselijk vindt; natuurlijk.
Als het puntje bij paaltje komt, kan jij immers niet zeggen waarom kinderen naar school moéten. Als jij dat wilt; dan hou ik je niet tegen om mensen te motiveren. Voor de rest ga ik er vanuit dat het gros van de ouders wél het beste voor hun kinderen wilt - ook die uit arme families. Als het 'noodzakelijk' is om hun kind te laten werken, waarom kunnen ze dan niet naar jou komen en zeggen: we zijn te arm. Maar als we onz ekleine naar school blijven sturen, krijgen we dan wat geld van u? Dat ga je ze toch niet misgunnen, hé? Jij, die zoveel om die kinderen geeft?
In ieder geval; er is 2000 jaar géén verplicht onderwijs geweest. Dat werkte toch redelijk, me dunkt. Enfin, de grootste problemen waren op het vlak van gebrek aan welvaart, niet aan de intensies om kinderen te laten studeren.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
Over de baten van het nutteloze: iets dat nutteloos is, heeft, per definitie, geen baten... Om kinderen nutteloze zaken te laten aanleren... Om kinderen 'denkpatronen', etc. aan te leren, wat allemaal heel nuttig kan zijn, betekent nog neit dat ze het allemaal moéten leren - op de manier waarop het nu gecollectiviseerd is enzo. Als iemand op zijn 14 al stage gaat doen, kan hij gerust daarna zich nog ontwikkelen. Of na zijn stageuren, op vrij initiatief, of iets dergelijks.
Ja, in het libertarisme zal geen centrale instelling - en geen lobbygroep door die centrale instelling - meer de macht hebben om mensen te dwingen in wegen die zij - en zij alleen - als 'goed' vinden voor die mensen. En het is perfect mogelijk om te beargumenteren waarom wij - de lobbygroep, die de staat gaan gebruiken voor onze wensen te vervullen - intelligenter, verhevener, praktischer, slimmer, helderder, rechtvaardiger, ethischer, superieur, etc. zijn dan die arme sukkelaars, die wij eens gaan dwingen om goed (en slim) te zijn. Ik denk echter niet dat iemand het monopoly heeft op wat goed is voor andere mensen - terwijl het bestaan van een overheid automatisch dat monopoly hééft. In ieder geval heb ik geen probleem met menselijke vrijheid; ik verwacht daar geen rampen van. Toch in ieder geval geen grotere rampen dan het gecollectiviseerde systeem dat we nu hebben, met x aantal schoolmoe jongeren, x aantal allochtonen die uit d eboot vallen, x aantal jongeren die nog helemaal opgeleid worden in de privaat en redelijk wat zaken leren naast het school, etc.
Het is nogal wiedus dat iemand die 6 jaar staatsonderwijs heeft gehad een voorsprong heeftop imand die 6 jaar géén onderwijs tout court heeft gehad (op een bepaald aspect van het leven, natuurlijk...). Maar ik wil gerust het wel eens vergelijken met iemand die 6 jaar privaat onderwijs heeft gehad. In ieder geval: puur omdat er 'een paar' voordelen uit te halen zijn - het zou er nog aan mankeren - betekent nog niet dat het sop de kool wel waard is. Ook als de staat zich daa rniet mee bezig houdt, zullen mensen wel leren denken, hoor. (En inspelen op veranderingen in de samenleving. De overheid is echt niet nodig omdat mensen 'aan te leren'.)
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
Noem mij één staat die niet uit mensen bestaat. Noem mij één wet die niet door mensen is gemaakt.
Je doet altijd alsof 'de staat' een abstracte entiteit is, die, als een virus, over de mensheid is neergedaald.
Je weet net zo goed als ik dat naarmate de aarde meer bevolkt werd, naarmate mensen steeds dichter moesten samenleven (en niet meer als jagers-verzamelaars rondtrokken), er steeds meer nood was aan wetten om die samenleving te regelen. In den beginne kon men misschien volstaan met 'samenwerkingsverbanden' tussen aparte gemeenschappen, maar op den duur moet ook dit niet meer volstaan hebben. Mettertijd werden streken steeds dichter bevolkt, en ik geef toe dat dan 'het recht van de sterkste' moet gespeeld hebben: de ene gemeenschap kon de andere veroveren, tot slaaf maken, inlijven,... Ook binnen de gemeenschap waren het zij met macht die het zich konden veroorloven om de anderen van de gemeenschap bevelen te geven. Ik zeg dan ook niet helemaal dat dit alles zomaar goed te keuren valt en dat macht iets onproblematisch zou zijn. Maar we hebben enkele evoluties en revoluties gekend, die de macht aan het volk moesten geven: democratie. En ook daar is niets vanzelfsprekend en volmaakt, en zijn er verschillende manieren waarop die democratie ingevuld wordt (zo is 'democratie bij vertegenwoordiging' allesbehalve onproblematisch, dat geef ik gerust toe).
Maar elke wet is mensenwerk geweest, en kon bvb. Napoleon nog in z'n ééntje de wet voorschrijven, dan heeft niemand in een democratie nog dezelfde macht. Mensen die samenleven, hebben behoefte aan wetten die bepalen wat wel en niet kan. Zet tien mensen samen op een eiland, en binnen de korste keren zullen ze afspraken maken over wat wel en niet geoorloofd is. Wie hier tegenin gaat, zal het mogen uitleggen aan de groep. En hoe meer mensen, hoe complexer de afspraken worden.
Ik zie niet in hoe je van de ene op de andere dag alle grenzen kunt afschaffen, alle staten kunt afschaffen, en waarop dingen als 'recht' en 'wet' nog op gebaseerd kunnen worden. De evolutie gaat integendeel de omgekeerde richting uit: er wordt geprobeerd één soort 'wereldregering' tot stand te brengen, die alle complexe maatschappelijke verhoudingen wil reglementeren. De VN is hiertoe een eerste poging, net zoals de EU dat op een iets lokaler niveau is. Daarbinnen kunnen dan nog steeds staten bestaan, die vrij zijn om te beslissen over materies die minder internationeel dienen te geregeld worden. Net omdat de wereld steeds meer een grote stad wordt, net vanwege de globalisering, net vanwege de nauwe betrekkingen die landen steeds meer met elkaar hebben, is er nood aan een grotere koepel die voorschrijft aan welke voorwaarden de betrekkingen gebonden zijn. En geloof me, ook dat vind ik niet problematisch. Je kunt je vragen stellen bij het democratische karakter hiervan: hoe abstracter het niveau, hoe verder weg van 'de mensen', hoe minder het ze lijkt te interesseren. Iedereen weet nu al dat er in Europa belangrijke beslissingen genomen worden, waar geen kat van wakker lijkt te liggen, en dat terwijl het hen ook raakt. Ik weet dat alles ook wel, en ik zie dat ook als een probleem, maar om dan maar ineens alles af te breken en géén wetten meer voor te schrijven, dat lijkt me nog stukken problematischer. Maar je mag me altijd eens schetsen hoe dat dan in z'n werk zou moeten gaan.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
-- "Als je spreekt over 'revolutie' en'de staat is een foutje van de geschiedenis' en dergelijke, dan heb je, vrees ik, noch het staatsbeeld van het libertarisme, noch dat van het communisme begrepen. Beide zeggen namelijk niet zoiets. (De enige die ik ken die de staat als een foutje van de geschiedenis vindt, dat rechtgezet moet worden, is Rousseau.)"
1. Ik meen me te herinneren dat dhr. Van Dun, op de lezing die ik ooit van hem bijwoonde, zich daar geuit heeft als een grote fan van Rousseau. Maar goed, het is lang geleden, ik kan hem niet meer echt citeren.
2. Marx was een historisch materialist, en baseerde zich op Hegel. Voor Hegel is de geschiedenis de 'Geest' die naar zijn eigen oorsprong terugkeert. In die zin had ik misschien niet mogen spreken over 'een foutje van de geschiedenis', maar wat ik daarmee wou uitdrukken, is dat de geschiedenis (de 'Geest') na een lange zoektocht zichzelf terugvindt, zijnde in haar 'oorspronkelijke' toestand. In die zin sprak ik dan ook over een terugkeer naar een 'ideale natuur'.
3. Wat het libertarisme betreft, ik gebruikte dan ook de woorden "ik weet het niet, maar ik heb de indruk dat...". Ik heb die indruk voornamelijk omdat ook libertariërs altijd maar spreken over het 'natuurrecht' en 'de natuurlijke orde'. Dit impliceert (ik zeg het er maar bij, opdat je straks de implicatie kunt betwisten of goedpraten, zonder mij te verwijten dat ik te veel fantasie heb) volgens mij dat libertariërs denken dat we vandaag niet in zo'n natuurlijke orde leven (vanwege de staten), en dat ze hier naar terug willen. (Zoals in de tijd dat er nog geen staten waren.)
-- "Het libertarisme stelt (meestal) dat de staat een entiteit is die macht heeft gegrepen en die macht heeft afgedwongen"
Dit soort uitspraken bevestigen mijn idee dat het libertarisme terug wil naar een 'natuurtoestand' van voor er staten waren.. immers, als de staat ooit de macht heeft gegrepen, moet er ooit een toestand geweest zijn waar staten nog niet de macht hadden gegrepen. De natuurtoestand dus. Maar dit is uiteraard maar een implicatie.
-- "Voor het gros van de libertariërs is er niets 'onvermijdelijk' - noch de staat, noch de anarchie. Voor het gros is derhalve de staat geen 'historische fout dat rechtgezet moet worden' om terug te gaan naar de goede oude tijd. Immers: welke goede oude tijd?"
Tja, de tijd voordat de staten de macht gegrepen hadden natuurlijk. Wat jullie daarmee bedoelen, en hoe jullie dat vandaag zien gebeuren, het is mij een raadsel, dus je moet mij niet vragen 'welke goede oude tijd'. Eerst poneer je dus een 'natuurtoestand' met een 'natuurlijk recht', en vervolgens ga je die zelf in vraag stellen. Mooie boel.
-- "In ieder geval kan ik aanraden om geen diepzinnige analyses te maken van 'hoe die libertariërs denken', vooraleer je dat libertarisme begrijpt. Iemand begrijpen zonder zijn theorie te begrijpen, lijkt me in ieder geval aartsmoeilijk."
Bedankt voor het advies.
Mag ik je dan nu adviseren om in een discussie niet meteen te roepen dat je discussiepartner er niets van begrijpt. Het is namelijk de bedoeling van een discussie om elkaars standpunten te beschouwen, en aan te geven welke stellingen je betwist. (Nogmaals, ik had in mijn woordgebruik duidelijk gemaakt dat het me ging om een indruk, dan verwacht ik ook dat je moeite doet om die indruk te bevestigen of te ontkennen, maar niet dat je begint te roepen dat ik er niets van begrijp.) Je mag me op een normale manier proberen aan te tonen waar ik fout zit, maar dit toontje blijf ik niet pikken, ook niet als iemand zich herhaaldelijk verontschuldigd voor zijn heetgebakerd karakter. Mijn karakter zou wel eens kunnen zeggen dat er op deze manier geen vooruitgang zit in de discussie, en ik het dus maar beter zo laat.
Dit terzijde, het moge uit het voorgaande duidelijk zijn dat je die indruk nog niet volledig hebt weggenomen: door te spreken over een 'natuurrecht' etc. (wat libertariërs als Van Dun doen) krijg ik nog steeds de indruk dat er een natuurlijke orde zou moeten bestaan, die het hele maatschappelijke leven kan regelen. En aangezien we nu niet in die 'natuurlijke orde' leven, impliceer (!) ik daaruit dat libertariërs die terug willen. (En dat ze ooit bestaan moet hebben, impliceer (!) ik, zoals gezegd, uit jouw argument dat 'staten ooit de macht gegrepen hebben', etc. - zie eerder)
-- "Voor de rest; stap eens af van die fixatie op 'onderwijs' en de zogenaamde positieve effecten daarvan. Thuisonderwijs, leren terwijl men geld verdient, etc. kan natuurlijk ook goed zijn. Om maar te zwijgen dat je absoluut géén onderscheid maakt tussen kennis als kapitaal en kennis als consumptie. Kennis als kapitaal; daar kan je gerust 'bedrijven' voor laten investeren in jou. Everybody wins! (Daar hoeven die 'armen' ook niet van gespaard te blijven.) Tenzij je dat natuurlijk onmenselijk vindt; natuurlijk."
Natuurlijk kan thuisonderwijs goed zijn. Natuurlijk kan het goed zijn om te leren terwijl je geld verdient. (Ik doe het tegenwoordig zelf.) Heb ik dat dan al ergens betwist?
Ik betwist alleen dat als er geen staatsonderwijs is, iedereen van goed onderwijs zal kunnen genieten. Net omdat onze samenleving zo complex en vol wetten is, en theoretisch gezien de burgers ook instaan voor de 'macht' (via democratie), is het noodzakelijk dat zij hiertoe de middelen krijgen. Het is natuurlijk een pijnpunt van de democratie dat , ondanks die aangereikte middelen, niet iedereen hier optimaal gebruik van maakt. Ik betwijfel zelfs of dit ooit mogelijk is. Toch moet je blijven investeren in het denkvermogen van mensen, opdat ze zich 'uit hun eigen onmondigheid zouden kunnen bevrijden'.
Jij zegt dan: 'maar ook nu geniet niet iedereen van goed onderwijs'. Dat klopt, dus dat kan beter. Veel beter zelfs. Maar het gaat erom dat iedereen uiteindelijk wel de kans moet krijgen om zich uit die onmondigheid te bevrijden. Dat zie ik in jouw systeem niet direct gebeuren, want bedrijven hebben er niet altijd belang bij dat iedereen hiertoe de kans krijgt. Natuurlijk hebben ze wel een deel van dit soort krachten nodig, maar het is niet meteen in het belang van bedrijven dat iedereen al te kritisch wordt. In principe (!) is het wel in het eerste belang van een democratie dat haar burgers leren nadenken over de samenleving. (Hoewel dat in de praktijk wel eens wil tegenvallen, ik zei al dat dit niet onproblematisch is. Net daarom dat dit soort filisters moeten bestreden worden door mensen hier wel op voor te bereiden.)
Waarmee ik dus, alweer, niet zeg dat er via privé-onderwijs geen voorbeeldige opleidingen zullen gegeven worden. Ik betwijfel alleen of je er als kind uit een arbeidersgezin wel toegang zult toe vinden. Je zult wellicht wel een opleiding krijgen, maar daar je sociale situatie worden je kansen dan wel zeer gering op toegang tot het 'beste' onderwijs.
(Want dat zeg je nu al de hele tijd: ook 'armen' zullen naar school blijven gaan, bedrijven hebben opgeleid personeel nodig. Maar je hebt me nog geen enkele keer aangetoond dat die 'armen' ook naar de scholen met het betere onderwijs zullen kunnen gaan. Sociale groepen kunnen nogal protectionistisch zijn op dat gebied. Honderd jaar geleden bestonden er zeker ook al voorbeeldige opleidingen, maar je ouders moesten het wel kunnen betalen.)
-- "Als het puntje bij paaltje komt, kan jij immers niet zeggen waarom kinderen naar school moéten."
Ik stel dus vast dat jij dit niet vindt, en ik stel dus vast, (implicatie!), dat jij het niet belangrijk vindt dat iedereen de kans krijgt om zich uit de eigen onmondigheid te bevrijden.
-- "Als jij dat wilt; dan hou ik je niet tegen om mensen te motiveren. Voor de rest ga ik er vanuit dat het gros van de ouders wél het beste voor hun kinderen wilt - ook die uit arme families. Als het 'noodzakelijk' is om hun kind te laten werken, waarom kunnen ze dan niet naar jou komen en zeggen: we zijn te arm. Maar als we onz ekleine naar school blijven sturen, krijgen we dan wat geld van u? Dat ga je ze toch niet misgunnen, hé? Jij, die zoveel om die kinderen geeft?"
Ik misgun ze het zeker niet, daarom dat ik belastigen nog zo slecht niet vind. Op die manier hoeven die ouders niet bij mij komen smeken of ik ze wat geld wil geven, maar zijn die kinderen hier, alleen al omdat ze geboren zijn, zeker van.
Overigens, wat als die ouders vinden dat hun kinderen maar het beste gaan werken? Heeft het kind hier dan geen inspraak, en dus: vrijheid? Ik vind dat een staat dit beter kan regelen dan de pure willekeur die jij bepleit.
-- "In ieder geval; er is 2000 jaar géén verplicht onderwijs geweest. Dat werkte toch redelijk, me dunkt. Enfin, de grootste problemen waren op het vlak van gebrek aan welvaart, niet aan de intensies om kinderen te laten studeren."
Ik ga niet over de geschiedenis oordelen, maar persoonlijk was ik in 1100 niet graag geboren in een gezin van lijfeigenen. Ik denk dat de intenties om die kinderen te laten studeren maar op een heel laag pitje brandden.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
-- "Over de baten van het nutteloze: iets dat nutteloos is, heeft, per definitie, geen baten... Om kinderen nutteloze zaken te laten aanleren..."
Vandaar dat ik in mijn essay spreek over het 'zogenaamd nutteloze'. Vandaar dat ik in deze discussie het 'nutteloze' tussen aanhalingstekens plaatste.
Jij beweert dat er in het onderwijs al te veel 'nutteloze' dingen worden aangeleerd, die mensen helemaal niet hoeven te weten. Ik weet ook wel dat veel vergeten wordt, maar dat hoeft daarom nog niet nutteloos te zijn. Een roman is in jouw ogen wellicht iets nutteloos waar je mensen niet mee moet lastig vallen als ze dat niet willen, ik ben dan weer van mening dat het lezen van die roman niet compleet nutteloos zal zijn, ook al denken sommige ballorige pubers dat dit wel zo is. Als je ze compleet de vrijheid geeft, geef je ze vooral de vrijheid om aan de eigen leiband te lopen. (Zoals ik Nietzsche al in mijn essay citeerde.)
Vrijheid is iets waar men moet leren mee omgaan. Men wordt niet geboren met de idee dat men z'n vrijheid eens goed zal benutten. Daarom hebben we nu eenmaal zoiets als opvoeding.
-- "Om kinderen 'denkpatronen', etc. aan te leren, wat allemaal heel nuttig kan zijn, betekent nog neit dat ze het allemaal moéten leren - op de manier waarop het nu gecollectiviseerd is enzo. Als iemand op zijn 14 al stage gaat doen, kan hij gerust daarna zich nog ontwikkelen. Of na zijn stageuren, op vrij initiatief, of iets dergelijks."
Jij vindt dus (implicatie?) dat sommigen het niet nodig hebben om met hun vrijheid te leren omgaan. En natuurlijk kunnen mensen zich later bijscholen (ik ben daar toch helemaal niet tegen?!), maar jongeren moeten wel de middelen aangereikt krijgen om hun vrijheid ten volle te benutten. En dat doen we via opvoeding. Via onderwijs. Als jij ze direct wil laten werken, zul je een groot deel van die middelen ontnemen, en het zullen het slechts uitzonderingen zijn die zich dit later zelf eigen zullen maken.
Jij vindt dus (implicatie) dat mensen per definitie van bij de geboorte vrij zijn, en wij ons daar helemaal niet mee te moeien hebben. Zij zullen zelf wel uitmaken wat goed is. Welnu, ik betwist dat. Ik denk dat een degelijke opvoeding hier noodzakelijk is, al was het maar om mensen de mogelijkheden te laten zien die ze hebben. (En waarom de staat dit beter kan doen, heb ik hiervoor al beargumenteerd.)
-- "Ja, in het libertarisme zal geen centrale instelling - en geen lobbygroep door die centrale instelling - meer de macht hebben om mensen te dwingen in wegen die zij - en zij alleen - als 'goed' vinden voor die mensen."
Je vindt dus niet dat mensen verantwoordelijkheid moeten opnemen voor de wereld die ze vertegenwoordigen. Je gaat tegen jongeren zeggen: 'zoek het zelf maar uit, dat hebben wij ook moeten doen'.
Ik denk dat mensen zich pas kunnen verzetten als ze weten waartegen ze zich verzetten.
-- "Ik denk echter niet dat iemand het monopoly heeft op wat goed is voor andere mensen - terwijl het bestaan van een overheid automatisch dat monopoly hééft."
In mijn visie vertelt de overheid niet wat goed is, maar biedt ze mensen de mogelijkheid aan om hier zelf een oordeel over te vellen. Je legt niets op, je stelt de middelen ter beschikking om zelf te oordelen. Dat is pas vrijheid.
-- "In ieder geval heb ik geen probleem met menselijke vrijheid; ik verwacht daar geen rampen van."
Als jij het zegt, dan zullen we dat maar aannemen zeker?
-- "Het is nogal wiedus dat iemand die..."
Gewoon een tip, omdat ik je dit al vaker op je blog heb zien typen (was het eenmalig geweest, dan had ik wel gezwegen): 'wiedus' schrijf je volgens de Van Dale als 'wiedes'. Maar je hebt natuurlijk de vrijheid om het te schrijven zoals je wilt.
(Op het laatste stuk, over staat en onderwijs, heb ik al uitgebreid geantwoord doorheen de rest van mijn antwoorden, denk ik.)
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19
(*Eerst een reactie op het originele essay:*)
Sta mij toe mijn zienswijze te geven op het onderwijsbeleid:
Om te beginnen moet ik zeggen dat ik het hele "alle mensen zijn gelijk" principe absoluut niet onderschrijf. Ze zijn gelijkwaardig, dat wel, maar niet gelijk. Het semantische verschil, misschien niet zo bedoeld, is er wel degelijk. Bovendien kan deze premise aanleiding geven tot conclusies met nefaste gevolgen, waar ik (als u het mij toestaat) nu even niet op ga ingaan omdat ons dat te ver van het onderwerp zou brengen.
Ik vind dan ook dat je kinderen waardig moet opleiden. Zwakkeren verdienen bijzondere aandacht, maar betere leerlingen verdienen ook bijzondere aandacht.
Onze maatschappij geraakt meer en meer doordrongen van een economische redelijkheid. Onderwijs wordt dan ook meer en meer afgesteld op wat de bedrijven mogelijk verwachten, wat de economie kan gebruiken. En daar ligt 1 van de hoofdproblemen volgens mij.
Onderwijs dient niet om mensen klaar te stomen voor de arbeidsmarkt. Precies of er niets meer is dan dat? Onderwijs dient om mensen klaar te stomen voor het leven, voor het opnemen van hun rol binnen de maatschappij (je kan hier natuurlijk aanhalen dat dat momenteel gebeurd omdat in onze maatschappij de arbeid centraal staat). Met rol binnen de maatschappij bedoel ik dus niet hun werkrol, maar hun deelname als mens. Het feit dat ze deel gaan uitmaken van een groter geheel waarin hun leven kadert.
Daarom vind ik ook dat het onderwijs anders zou moeten zijn. Vooreerst zou ik de vroege studierichtingkeuze, nu begint die eigenlijk in het 1ste middelbaar, gedeeltelijk afschaffen. Een onderwijssysteem met initieel 3 of 4 algemene richtingen, gedurende 3 jaren, lijkt me wel iets. Deze algemene richtingen moeten de kinderen een algemene, brede kennis bijbrengen.
Na het 3e jaar zou dan een meer gespecialiseerde richting gekozen kunnen worden. Dan pas zouden meer specialisatie-gerichte vakken bij het lessenpakket komen.
Hiernaast zou ik ook het evaluatiesysteem veranderen. Punten dienen niet afgeschaft te worden maar zouden enkel gebruikt mogen worden voor evaluatieve doeleinden door leerkracht en potentieraad. En dus niet systematisch meegedeeld aan de leerlingen. De raad is een bijkomende instantie die opgericht zou moeten worden. Leerlingen zouden niet enkel meer beoordeeld worden op hun prestaties maar ook op hun potentie (ik begrijp dat dit niet zo eenvoudig in te vullen is, maar het lijkt me verre van onmogelijk). Het individualistisch-competitieve karakter moet zoveel mogelijk vermeden worden. Op geregelde tijdstippen zouden leerkrachten en potentieraden samenzitten om de leerlingen te evalueren. Hier zou dan beslist worden of leerlingen naar een andere school worden doorgestuurd. Lees: een school die beter past bij de mogelijkheden van de leerling.
Om tot een coherente aanpak te komen, moet je dan een voldoende ruim aanbod hebben van gespecialiseerde scholen. Daarom moeten alle scholen onder staatsbestuur vallen. De staat beslist dan welke school waar komt. Geen enkele school kampt dan nog met een tekort aan leerlingen want de planning kan centraal gebeuren, zowel lokalisering van de verschillende scholen als het toewijzen van leerlingen.
Volgens mij zou dit nieuw onderwijssysteem enkele belangrijke voordelen hebben:
o.a.
- geen competitie meer tussen de verschillende scholen
- alle scholen ingeschakeld in 1 gemeenschappelijk project, nl. het opvoeden van de jeugd op een zo aangepast mogelijke manier - aan behoeftes van het kind - teneinde het maximale uit de kinderen te halen.
(*Betreffende de discussie tussen auteur en Lode*)
Lode, ik heb al meer van jouw libertarische geschriften gelezen en het valt mij op hoe fanatiek jij deze stroming aanhangt.
Hoe meer ik er over nadenk, hoe meer ik vind dat je het libertarisme kan vergelijken met het internet. Daar geldden ook geen regels. Daar is vrijheid. Daar zijn mogelijkheden en kansen voor wie ze grijpen wilt. De enige beperking is de technologische toegang tot het medium. Maar laten we dit even buiten beschouwing laten. De vrijheid die het internet (dat hier het libertarisme vertegenwoordigd) biedt, levert ongelooflijke kansen en mogelijkheden op. Is het ooit makkelijker geweest om in contact te komen met mensen van andere culturen, mensen van de andere kant van de wereld, om te reizen, iets aan te kopen, informatie te verkrijgen, enz. Maar dat is slechts 1 kant van de vrijheid. Het internet geeft ook een vrijgeleide aan, en ik zal dit als meest onthutsende voorbeeld nemen, seksueel geperverteerden. Is de verspreiding van kinderporno ooit zo makkelijk geweest? Zou porno ooit zo'n hoge vlucht genomen hebben zonder het internet? Zou dit de vraag naar "modellen" niet stimuleren en dus, in casu, de mensenhandel in de hand werken? En dit alles is dus vrij toegankelijk voor wie het maar wil, ook voor minderjarigen.
Het libertarisme als systeem kan volgens mij wel bestaan maar zal leiden tot enorme uitwassen. Onder het mom van de vrijheid zal er meer kwaad gedaan worden dan onder het mom van het geloof. En ook al keurt het libertarisme geweld af, hoe gaat het ervoor zorgen dat het ook effectief gebeurd????
Libertarisme staat op gelijke voet met het utopisch socialisme: mooi in theorie maar onhaalbaar in de praktijk.
Meles
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:19