'Noodzakelijk' als truth qualifier
Ik heb op deze blog reeds geschreven over "truth qualifiers" (hier). In de kleine discussie die hierop volgde, werd gewezen op de regel dat als "F" een truth-qualifier is, F-waarheid steeds waarheid (per se, ongekwalificeerd) impliceert. Bijvoorbeeld: als een zin (/uiting/propositie/...) objectief waar is, dan is hij ook waar "zonder meer". Een mogelijk tegenvoorbeeld is "half": als iets een halve waarheid is, dan is het haast per definitie niet zonder meer waar. Ik zou aan deze discussie nu een (technisch, maar verrassend) punt willen toevoegen, door een nieuw voorbeeld te geven van een truth-qualifier F die het patroon "F-waar => waar" niet volgt. Die truth-qualifier is, verrassend genoeg (volgens mij, althans): 'noodzakelijk'. Intuïtief vinden we natuurlijk dat als een zin (/propositie/....) noodzakelijk waar is, die zin ook waar zonder meer is. Maar technisch gezien hoeft dit helemaal niet het geval te zijn. Beschouw de klassieke (Kripkeaanse) mogelijke werelden-semantiek van modale logica en interpreteer 'box' ('[]') als de propositionele operator "het is noodzakelijk dat...". Beschouw nu het model M bestaande uit drie mogelijke werelden w_i (i = 1,2,3) en definieer de accessibiliteitsrelatie R als {(w_1,w_2),(w_1,w_3)}. Veronderstel bovendien dat p waar is in w_2 en w_3 (en vals in w_1). Nu geldt:
- p is niet waar in M,w_1
- []p is waar in M,w_1, ergo, p is noodzakelijk waar in M,w_1
Dus M,w_1 falsificeert de implicatie "noodzakelijk waar => waar". (Dit toont aan dat als we een modale logica willen die beter bij onze intuïties aansluit, we (minstens) moeten eisen dat R reflexief is (i.e. voor alle werelden w in W willen we dat (w,w) tot R behoort). Dan volgt uit noodzakelijke waarheid in een wereld w ook steeds waarheid in w.)



Reacties (2)
toelichting alsjeblieft? Ik begrijp niet waar je 2de premisse vandaan komt. Staat daar nu: "Het is noodzakelijk dat p waar is in Model en w_1?" Bij mijn weten is iets pas noodzakelijk waar in een model als het waar is in alle mogelijke werelden van het model (zodat p niet noodzakelijk waar kan zijn in dit model).
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:24
In de Kripke-semantiek van modale logica's krijg '[]' meestal een 'parametrische' semantiek toegekend. Een formule is noodzakelijk waar in een wereld w asa die formule is waar in alle werelden *die 'bereikbaar' zijn vanuit w* . Het gaat dus niet om waarheid in alle werelden zonder meer. Of een wereld 'bereikbaar' is vanuit een andere wereld, wordt gespecificeerd door de toegankelijkheidsrelatie (accessibility relation).
In het model hierboven zijn w_2 en w_3 toegankelijk vanuit w_1, maar w_1 zelf is nàet toegankelijk vanuit w_3. p is waar in w_2 en w_3, dus p is waar in alle mogelijke werelden die bereikbaar zijn vanuit w_1, dus []p is waar in w_1.
Een formule is idd. waar in een model M asa die formule waar is in elke wereld van M. Dus in het hier besproken voorbeeld is p idd. niet waar in het hele model. Maar daar gaat het ook niet om: er is minstens één wereld waarin "noodzakelijk waar => waar" niet geldt, wat voldoende is om aan te tonen dat "noodzakelijk" (misschien) een rare truth qualifier is.
Waarom 'misschien'? Omdat het geconstrueerde model nogal artificieel is natuurlijk. Zodra de toegankelijkheidsrelatie reflexief is, is een dergelijk 'tegenvoorbeeld' niet langer mogelijk.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:24