Van Mythos naar Logos
Een interessant gesprek, een Duvel, en zicht op strand en zee. Het kan,
af en toe, op zondag in De Droge Coo in Oostende. Het interessante gesprek was
niet dat van onszelf (hoewel we dat na enkele Duvels wel eens durven beweren).
In de plaats zaten Johan Braeckman en Benno Barnard in de praatzetel, en
stelde Joël De Ceulaer de juiste vragen. Het verhaal begon ergens met Thales
van Milete (+/- 600 v.c.), één van de figuren die de eerste stap zette naar
rede en wetenschap. Van Mythos naar Logos. Om verklaringen te bieden voor
fenomenen ging men zich baseren op het universum zelf, en niet langer op de
goden. Voor het eerst moesten de argumenten op tafel liggen.
Het was de start van een boeiend gesprek, waarvan we vooral onthouden dat de stap naar rede een langzame en vaak moeilijke stap was. Waarom het sympathieker lijkt om te zeggen dat we niets begrepen hebben van integraalrekening dan om te zeggen dat we Bach niet kennen, is voor velen nog een raadsel. Al kunnen we er wel naar gissen. Maar dat is dan weer niet zo wetenschappelijk.
Reacties (6)
Bedankt voor die opmerking over integraalrekening. Ik had toevallig gisteren in een moment van nostalgie 'Principles of Mathematical Analysis' van Walter Rudin vast, ook wel bekend als 'Baby Rudin' (er is ook een 'Papa Rudin').
De diepgang en ingeniositeit van de principes die ten grondslag liggen aan de integraalrekening zijn mindboggling. Iemand die daar ooit mee heeft kennisgemaakt en die enig gevoel heeft voor de esthetiek van wiskunde, kan niet anders dan onder de indruk zijn. Wist je dat het de beste wiskundigen meer dan twintig eeuwen geworsteld hebben met simpele vragen als 'welk getal is wortel 2?' Hoe lang is de schuine zijde van een rechthoekige driehoek als de rechte zijden allebei lengte één hebben? Met welk getal beschrijven we die lengte?
Twintig eeuwen!
Geen beter oefening in intellectuele nederigheid dan Baby Rudin.
Laat ik even een controversieel idee poneren.
Iedere intellectueel in Vlaanderen zou moeten worden verplicht om dit boek grondig te bestuderen, voor hij zich nog waagt aan uitspraken over iets anders.
De wiskunde komt dicht bij een soort rationeel ideaal, waarin je met grote preciesheid weet waarover je praat en waarin je uitspraken strikt rationeel moet onderbouwen. En wat blijkt: niets is nog evident. Zelfs een basisidee, dat we de lengte van een lijnstuk met een getal kunnen weergeven, blijkt uiterst subtiel te zijn en verregaande gevolgen te hebben. Trek met een potlood een continue lijn op een blad. Simpel? Kijk dan maar eens naar de wiskundige definitie van continuïteit. Niets is simpel.
Alleen mensen die weten hoe complex de wereld wordt als je precies weet waarover je praat, zouden nog uitspraken mogen doen over deze wereld als ze niét precies weten waarover ze praten. Alleen mensen die weten hoe moeilijk het is om de rationaliteit toe te passen op goedgedefinieerde begrippen waarvan je de betekenis precies kent - alleen mensen die begrijpen waarom het zo ongelofelijk moeilijk is om goede wiskunde te bedrijven - zouden de rationaliteit nog mogen toepassen op vage begrippen, waarvan de betekenis lang niet duidelijk is.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:32
Nounou, niet zo Cartesiaans..
Er zijn zaken die je context-vrij kunt afsluiten en zaken die altijd contextgebonden blijven opstaan (Davidson). In de tweede categorie kun je gerust rationeel zijn, maar de wiskunde vermag er niets.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:32
Wouter, ik meende ook niet écht wat ik schreef vanaf de zin "Laat ik even een controversieel idee poneren." Maar ik had even niets om handen op kantoor, en je moet toch iets doen met je tijd.
En ik ben inderdaad verontwaardigd iedere keer als een intellectueel zonder schaamte zijn onwetendheid of zelfs afkeer van wiskunde etaleert. Ik heb dan de neiging om hem of haar Baby Rudin op te sturen met de fikse boodschap 'en nou klep dicht over wiskunde tot je dit doorgenomen en begrepen hebt'.
Maar 't hoeft Rudin niet te zijn die de oefening in intellectuele nederigheid toedient. Er lijken me heel wat interessante mogelijkheden te bestaan. Deze week toevallig nog wat gelezen over de correspondentietheorie van de waarheid. En natuurlijk meteen tegen het 'slingshot argument' aangelopen. Misschien moeten we dàt opsturen naar intellectuelen.
Vroeger las je wel eens iets op filosofie.be over het slingshot argument of zo. Dat is nu helemaal weg. Jammer. Ik zie tegenwoordig vooral common sense-filosofie. Waar ik niks tegen heb, maar er is meer dan dat.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:32
Het staat je vrij om oude ideeën terug op te rakelen, ik ben zeker dat een aantal mensen erop zullen inpikken.
er zijn zeker meer dan alleen common sense filosofen in de buurt, en mijn laatste boekrecensies zouden dat moeten aangeven.. Over de 'gesloten wereld' van wiskunde en logica heb ik echter al lang niks meer bedacht, net omdat het zo'n creatief veld is. (Vergelijkbaar met de middeleeuwse scholastiek, niet toevallig in een tijd van manuscripten en commentaar pre-boekdrukkunst, net zoals we nu stilaan post-boekdrukkunst weer in een tijd van commentaar belanden.)
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:32
"Vroeger las je wel eens iets op filosofie.be over het slingshot argument of zo. Dat is nu helemaal weg. Jammer. Ik zie tegenwoordig vooral common sense-filosofie. Waar ik niks tegen heb, maar er is meer dan dat."
Ik heb zo de indruk dat ik voor u tot die "common sense" filosofen behoor, niet? ;-) In ieder geval, begrijp ik jouw reactie. Ik ben al blij als ik een filosofisch geïnspireerd artikel zie op filosofie.be, want dat durft wel eens tegenvallen! Ik tracht al een tijdje een aantal studenten uit Gent warm te maken om wat filosofische brouwsels neer te pennen voor deze website, maar het enthousiasme is zeer beperkt. Misschien ligt dat ook wel aan tijdsgebrek, maar de beperkte bekendheid speelt wellicht een grotere rol. Ik hoop daarom dat de website binnenkort ook eens een wat frissere look krijgt. Dat kan alvast helpen!
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:32
Cliff, 'common sense-filosofie' is zeker niet pejoratief bedoeld, hoor.
Wouter, de recensies gaan inderdaad regelmatig verder dan 'common-sense-filosofie'. Wat ik neerschreef komt misschien wat negatiever over dan ik bedoelde.
Hoe dan ook ben ik niet de persoon om 'oude ideeën op te rakelen'. Mijn filosofische achtergrond is daarvoor te zwak.
---
Bewerkt door None op Jan 08 12 1:32