Op de Toren van Belém in Lissabon snuif ik de sfeer op van roemzuchtige tijden toen Portugal nieuwe werelden ontdekte en de schepen er beladen met heldenverhalen en goud de haven binnenvaarden.

'Ontdekken' betekende toen uiteraard ook 'koloniseren'. Gezellige tijden moeten het geweest zijn, want je kunt er prat op gaan dat die eerste ontmoetingen op een vrij onsympathieke manier gebeurden. Diplomatie en mensenrechten werden pas later uitgevonden. Hetzelfde geldt voor dierenrechten.

De Toren van Belém toont aan de zijkant een afbeelding van een neushoorn. Het infobordje leert me dat dit wellicht de eerste afbeelding in Europa moet zijn van dit exotisch dier. Later lees ik in het Hiëronymietenklooster iets verderop het verhaal van de onfortuinlijke neushoorn. De ontdekkingsreizigers namen de meest exotische dieren mee terug naar het thuisfront als geschenk voor koningen en ander schoon volk. Papegaaien, tijgers, apen en de hele dierentuin waren poepchique trofeeën of speeltjes van de rijkelui. Het verhaal van de neushoorn, die een cadeautje voor de paus moest zijn, is bijzonder triest want het schip zonk nog voor het de kust van Lissabon bereikte. 'Gelukkig' - zo vertellen ze het ons in geschiedenisjargon - kon het lichaam van het dier worden gerecupereerd.

De neushoorn wordt plots een eerste stille getuigenis van dierenleed. Het beest zal zich rot hebben geschrokken toen het gevangen werd genomen. De daaropvolgende reis en de schipbreuk zullen een uiterst verwarrende finale geweest zijn van een fataal avontuur.

Enkele eeuwen later begint het vele mensen gelukkig te dagen dat ook dieren rechten hebben. Toch blijft vandaag het bestrijden van dierenleed een uitdaging.