Startschot

Zelf hoop ik dat deze G1000 en haar G32 niet het eindpunt, maar het begin is van een boeiend fenomeen. Maar om dat te volbrengen moet er absoluut geluisterd worden naar de tegenstanders in dit debat. 500.000 euro, of zo’n 500 euro per deelnemer, is erg veel geld om elk jaar op te hoesten. Het is mooi dat de inzameling is gelukt, maar ik weet niet of zoveel ‘Yes we can!’-enthousiasme ook in volgende jaren zal overleven om te zorgen voor een dergelijke som geld. De G1000 zoals die bijeengekomen is in Tour & Taxis, het kleine leger van 800 medewerkers dat nodig is geweest om deze lancering tot stand te brengen: wellicht was dat belangrijk voor deze eerste keer, om het startschot te geven, om media en burgers voldoende wakker te schudden - maar volgens mij is het beter het vervolg van de G1000 in latere jaren met bescheidener opzet en middelen te doen.

Hoe een vervolg eruit ziet

Dat dit mogelijk is blijkt ook uit de cijfers : er zijn 704 mensen geweest op de G1000 in Tour&Taxis, maar tussen 1200 en 1400 mensen hebben van thuis uit ook meegedaan. Dus minstens 500 tot bijna de helft van de opkomst was online (en voorzover ik kan afleiden waren ook zij positief over de burgertop). Ik zou toch hopen dat de kostprijs voor zo’n online burger niet 500 euro per hoofd is - en dat biedt dus mogelijkheden. Ook op reclame zou kost kunnen gedrukt worden - de G1000 is immers nu een gevestigd merk.

Enkel - een gevestigd merk als wat? Net zoals bij een denktank als Itinera, wordt van G1000 gezegd dat het een lobbygroep is met een schimmige financiering en met een als onafhankelijk en objectief verhulde politieke agenda - alleen zou bij Itinera die agenda rechts en neoliberaal zijn, bij G1000 links en populistisch. David Van Reybrouck heeft veel moeite gedaan om dit te weerleggen; ik zeg daarentegen: waarom bang zijn voor deze vergelijking? Er is immers heel duidelijk een verschil: de G1000 heeft als belangrijke belangengroep de geëngageerde burger (en de crowdfunding waarmee de kas van G1000 toch zeker voor een deel gespijsd is). Zelfs indien G1000 een politieke agenda heeft - dan zal ze toch een minimale rekenschap moeten afleggen aan die burger, die een belangrijk deel van de inkomsten betekent. De andere lobbygroepen die in België bekend zijn, verdedigen uitsluitend belangengroepen met eenzijdiger en dus minder ‘maatschappelijk gedragen’ standpunten(1). Als Itinera politieke adviezen mag geven, dan lijkt het me dat G1000 daar zeker voor voldoet (2).

(1) Iets wat duidelijk blijkt als je teksten leest van Itinera. Het is trouwens de moeite te lezen hoe de Shame-betoging bijna door Itinera werd gerekruteerd. Misschien dat de korte vermelding van Itinera door David Van Reybrouck in zijn dagboek een soortgelijke inlijving van G1000 moest beduiden.

(2) In ‘De Gedachte’ van de krant De Morgen van 12 november brengt Karl van den Broeck het voorstel aan om de energie van G1000 in politieke partijen te stoppen. Die partijen kunnen dat gebruiken, vindt hij, want ze laten zich te veel adviseren door denktanken als Itinera. Zelf vind ik het erg gek dat van den Broeck niet op het idee komt om van G1000 gewoon een andere, betere adviesgroep dan Itinera te maken. Verdeel ze onder in partijen en hun diversiteit, wat hun kracht is, is toch mee verdeeld?

G1000 in het middenveld

Mijn voorstel dus: de G1000 als politieke lobbygroep in het middenveld, en daar een baken van de deliberatieve democratie. Het is daar trouwens niet de eerste, en het moet gezegd worden: er zijn al heel wat deliberatieve oefeningen ondernomen in België, en dat de G1000 (bv in haar manifest) zich presenteert als het eerste voorstel van deliberatieve democratie in België doet die andere initiatieven weinig eer aan. Een mooi voorbeeld is de vzw Globelink, die al 30 jaar deliberatieve democratie organiseert voor jongeren. Kroonstuk van hun activiteiten is de Overkoepelende Slotzitting, één dag waar jongeren in het Vlaams Parlement samenkomen om politieke beslissingen te stemmen over een thema waar ze een jaar lang over hebben gedebatteerd. Ook ik heb zo als tiener in dat Parlement gezeten, en ik kan getuigen van hetzelfde enthousiast en geëngageerd gevoel dat de deelnemers van de G1000 naar huis hebben genomen. Andere parlementariërs zijn trouwens: Bert Anciaux (3), Jos Geysels, Els Van Weert, Peter Verlinden, Patrick Janssens en Réginald Moreels. De methodieken van G1000 lijken soms op die van Globelink; op belangrijke punten echter wijken ze ook af en denk ik zelf dat G1000 nog wat kan leren van die 30 jaar ervaring (4). Globelink is trouwens steeds transparant geweest over haar linkse, mondiale politieke oriëntering. Dat er toch andersgekleurde standpunten uit haar conclusies kwamen toont weer dat de interactie met de burger een belangrijke manier is om een lobbygroep als G1000 in balans te houden, wat haar politieke oriëntering ook is.

(3) Anciaux’ ervaring hiermee verklaart zijn steun aan een permanente G1000 in de Zevende Dag van 13 november. Het lijkt me ook geen toeval dat Spirit - dus Anciaux, maar ook Els Van Weert - voorstander is van stemrecht voor jongeren.

(4) Na afloop van de G32 wordt dat nog duidelijker, vermoed ik. De G32 zouden ondersteund worden door experts en verder niets. Ik vermoed dat deze sprong naar een kleine groep, zonder interactie met de grotere groep van 1000 (!), een fout is. Bij Globelink zou een feedback van de concrete uitwerking naar de grotere groep toe wellicht als laatste stap genomen worden. Doch dat kunt u hen beter zelf vragen.

Uitsmijter: de Tobintaks

Leuk moment uit de G1000 voor mij was toen de Tobintaks gestemd werd, en bovendien ook als voorstel werd aangenomen. Diezelfde Tobintaks werd immers ook door mijn Overkoepelend Scholierenparlement besproken, en een overdreven gematigd voorstel werd toen ook aangenomen, op de Slotzitting van Globelink in 2005 (zie trouwens de teksten hier). Het is me echter nog niet duidelijk of de Tobintaks-G1000 nog dezelfde is: die van 2005 was voornamelijk een sterke heffing op wisselmarkten, om te vermijden dat door speculatie de munt van een land compleet gekelderd werd.

Anno 2011 wordt de naam Tobintaks ook gegeven aan behoorlijk lage heffing op speculatie tout court, op alle beurstransacties dus. Tenminste, zo stelt Paul De Grauwe het voor, het zou kunnen dat hij het in de praktijk heeft over de Spahn-variant, die een combinatie is van een heel hoge heffing op extreme speculatie en een lage heffing op mildere speculatie. Het is de lage heffing die meer voorkomt en die zoals De Grauwe zegt weinig invloed heeft op de beurswerking, maar wel een vorm is van inkomsten. Weinig waarschijnlijk is ook dat de inkomsten van zo’n heffing zullen gaan naar ontwikkelingssamenwerking zoals Tobin wou en ook in het voorstel van 2005 beschreven stond ; ook over die voorwaarde is voorlopig nog niets gezegd in de G1000.

Het toont voor mij die andere kritiek aan op de G1000: de aanvaarde voorstellen zijn zo algemeen dat er nog alles van te maken valt. Zelfs een concreet standpunt als het aannemen van een Tobintaks, van nature een mondiale bijdrage aan ontwikkelingshulp en dus een vrij links-globalistisch instrument, kan na transformatie door de G32 verworden tot een basisbelasting op alle speculatie (zoals De Grauwe het ook beschrijft). Nog schokkender zelfs: de Belgische politiek is de G1000 en zelfs mijn Scholierenparlement voor: in 2003 werd de Tobintaks in de Belgische wet geschreven! Het gaat hier om de Tobintaks in de Spahn-variant, als heffing op de wisselkoersen, en met opbrengst voor ontwikkelingssamenwerking. Wel staat er de -terechte!- voorwaarde bij dat de wet pas in werking treedt als de andere lidstaten uit de EU ook ‘een’ belasting op wisselmarkten hebben ingesteld. Vandaar hebben we tot nu er niks over gehoord. Maar aangezien nu ook Frankrijk en Duitsland zijn gaan spreken over de Tobintaks, staat het inlossen van die voorwaarde er misschien aan te komen... . In elk geval ben ik benieuwd of de concrete aanbeveling van de G32 verder zal gaan, dan wel de bestaande wet zal gaan terugschroeven (stel je voor!).

Kijk, die algemeenheid, dat miskennen van de bestaande Belgische Tobintaks : noem het een probleem van beginners. Dat lijkt me normaal, onze burgers zijn immers nog maar aan hun eerste G1000. De organisatoren trouwens ook. Cruciaal nu is dat na die ferme stoot plankgas die de G1000 genomen heeft, er nu ook goed gestuurd wordt om dit initiatief een duurzame toekomst te geven. Zoals gezegd, ik denk dat er in het middenveld al ankerpunten aanwezig zijn. Ik denk dat het G1000-merk sterk gezet is, en nu ook scherper omschreven kan worden. Het heeft dus allemaal kans om goed uit te draaien. En als dat moment komt, dan zult u het zien: dan word ik ook een G1000-advocaat.